Werkprogramma 2026-2027: ‘Bescherm wat mensen bindt’

De Commissie pleit voor een brede en inclusieve opvatting van wat erfgoed is. Niet alleen het officieel erkende en beschermde erfgoed verdient aandacht, maar ook het alledaagse, immateriële en hedendaagse erfgoed: koken, rituelen, muziek, lokale tradities, jongerenculturen en the culture. We willen daarmee zichtbaar maken dat iedere gemeenschap in Nederland drager is van cultuur, en dat cultuur en erfgoed belangwekkende zingevers zijn in onze samenleving. We sluiten daarmee aan bij de UNESCO 2005 Conventie over diversiteit van cultuuruitingen. 

De Commissie bouwt voort op het advies On(ver)vangbaar: de innovatieve kracht van the culture, waarin wij pleitten voor een fundamenteel bredere en inclusievere benadering van cultuur en erfgoed. Dit advies markeerde een omslag: van een focus op formeel erkend en geïnstitutionaliseerd erfgoed naar erkenning van het volledige culturele spectrum, inclusief hedendaagse, alledaagse en gemeenschapsgebonden cultuurvormen. Daarmee heeft de Commissie expliciet laten zien dat culturele waarde niet uitsluitend wordt bepaald door instituties, maar ook leeft in gemeenschappen. De Commissie verkent of een internationale publicatie over the culture haalbaar is. 

In de komende periode werkt de Commissie deze lijn verder uit in een aantal samenhangende publicaties. Doel van deze reeks is te bevorderen dat alle vormen van cultuur en erfgoed beter worden gewaardeerd, structureel ondersteund en duurzaam gedocumenteerd. De reeks richt zich op verschillende schakels in de waardeketen van cultuur en erfgoed: erkenning, financiering en borging. Begin 2026 wordt de publicatie Onbetaalbaar. Investeren in erfgoedgemeenschappen, over de financiering van erfgoedgemeenschappen, uitgebracht. Hierin worden knelpunten in bestaande financieringssystemen geanalyseerd en handvatten geboden voor meer inclusieve en rechtvaardige ondersteuning.

Aansluitend daarop start een pilot met de gemeente Amsterdam waarin de in het advies voorgestelde werkwijzen in de praktijk getoetst wordt. Daarnaast richt de Commissie, samen met het Fonds Cultuurparticipatie, een kennis- en leergemeenschap op waarin de ervaringen uit de praktijk worden gedeeld, verdiept en vertaald naar bredere toepasbaarheid binnen beleid en praktijk. Een derde publicatie volgt in 2027 over archivering, waarin wordt verkend hoe keuzes over wat wordt bewaard en gedocumenteerd en beschikbaar gesteld samenhangen met macht, zichtbaarheid en democratische waarden, en hoe verschillende vormen van (digitale) archivering kunnen bijdragen aan gelijke waardering.