Werkprogramma 2026-2027: ‘Bescherm wat mensen bindt’

Vrijheid en veiligheid vormen de voorwaarden voor het bevorderen van gelijke kansen en een meer open manier van werken in de wetenschap. Wetenschappers kan immers niet worden gevraagd meer naar buiten te treden met hun werk als zij zich niet veilig voelen of als zij geen aanspraak kunnen maken op hun academische vrijheid. Met name vrouwen en gemarginaliseerde groepen hebben het eerst én het meest last van onveiligheid. 

De komende periode zetten we daarom in op de uitvoering van het advies Een vrije en veilige wetenschap dat de Commissie in 2025 uitbracht. Daarbij zal de Commissie de netwerken en expertise van haar leden stimuleren om te zorgen dat de vijf adviezen uit het advies worden opgevolgd. Ook zal de Commissie het gesprek aangaan met instellingen in het hoger onderwijs over hun verantwoordelijkheid in het beschermen van academische vrijheid. De Commissie vormt de Nederlandse schakel met het internationale UNESCO-programma over vrijheid en veiligheid (dat ook door het ministerie van OCW gesteund wordt). Ze zorgt dat goede praktijken die binnen dit programma worden gedeeld, ook bekend raken in eigen land – en andersom. 

Daarnaast is de Commissie goed gepositioneerd om dit onderwerp breder maatschappelijk bespreekbaar maken. In samenwerking met de Jongerencommissie gaat de Commissie een korte videoreeks ontwikkelen over vrijheid in de wetenschap, en organiseert het een event rondom academische vrijheid. UNESCO Leerstoelen worden nadrukkelijk betrokken bij dit thema, onder meer via hun bijdragen aan het volgende Chairs-event, en via persoonlijke reflecties op academische vrijheid in de praktijk (zie ‘Leerstoelen’). Ook betrekken we bij activiteiten rond academische vrijheid leraren, journalisten, en jongeren, zodat zichtbaar wordt hoe academische vrijheid doorwerkt in onderwijs en media. Dit vergroot het publieke en politieke draagvlak voor dit thema.