‘Het verschil maken’ - Jaarverslag Nederlandse UNESCO Commissie 2025

UNESCO Scholen moedigen hun leerlingen aan om bij te dragen aan de missie van UNESCO voor een veilige, verdraagzame en duurzame wereld. Deze scholen omarmen diversiteit en besteden veel aandacht aan wereldburgerschap, duurzame ontwikkeling, intercultureel leren en erfgoed. Hun leerlingen zijn zich bewust van hun rol -hoe klein ook- in het oplossen van mondiale kwesties. 

In Nederland is er een netwerk van UNESCO Scholen in het basis- en voortgezet onderwijs, mbo, hbo en lerarenopleidingen. Zij maken deel uit van het wereldwijde UNESCO Associated Schools Network. Dit netwerk telde in 2025 ongeveer 9500 scholen in meer dan 160 landen. Het netwerk is in 2024-2025 grondig geëvalueerd. De lijsten met scholen per land zijn geactualiseerd en een Strategic Framework for Action 2024-2029 geeft nationale coördinatoren handvatten voor het aansturen van het scholennetwerk. Via de website ASPnet connect kunnen coördinatoren en scholen van over de hele wereld elkaar vinden. 

Samen werken de scholen aan UNESCO-thema’s en de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. Er wordt zowel binnen Nederland als tussen verschillende landen samengewerkt.

Bij aanvang van het schooljaar 2025-2026 telde het Nederlandse netwerk 82 scholen. 7 scholen daarvan zijn oriëntatieschool (1 PO, 6 VO). Twee scholen verlieten het netwerk.

Tijdens het jaar vonden 7 UNESCO-cafés plaats, online bijeenkomsten voor de scholen rondom een vooraf gekozen thema. De gesprekken waren zeer betrokken en geanimeerd en sluiten aan bij de actualiteit. In 2025 waren dat bijvoorbeeld de opkomst van generatieve AI, het Wikiwijs project en projecten om racisme en discriminatie tegen te gaan. Doel is wel om het aantal deelnemers nog verder te laten stijgen. 

Elk jaar vinden meerdere collegiale visitaties plaats binnen het netwerk op basis van het recent vernieuwde kwaliteitskader voor UNESCO-scholen. Kern in de visitatie zijn twee projecten waar de school in het bijzonder trots op is. Aan de hand van die projecten wordt het hele profiel van de school bekeken. De visitaties zijn een informele activiteit waarbij de focus ligt op het uitwisselen van ervaringen en het samen bespreken van vraagstukken. Nieuw dit jaar was de toevoeging van een afvaardiging uit een UNESCO-leerlingenwerkgroep aan de visitatiecommissie. Dat leverde veel enthousiaste reacties op en krijgt een vervolg.

Wind of Peace is een initiatief van de UNESCO Commissie in Slovenië. In de zomer stuurden ze zeven notitieboeken op reis over de wereld. Leerlingen mochten pagina’s in de boeken voorzien van een boodschap over hun toekomst aan volwassenen. Eén van de boeken eindigde zijn reis op het Porta Mosana College in Maastricht. Daar organiseerden de UNESCO Commissies van Duitsland, Vlaanderen en Nederland de overdracht van de pagina’s, samen met de drie deelnemende scholen. De collega’s uit Slovenië waren aanwezig om het eindproduct in ontvangst te nemen. Later dat jaar werden alle verhalen gepresenteerd tijdens een webinar. In 2026 zal Wind of Peace opnieuw plaatsvinden. 

In oktober vond de jaarlijkse Scholendag plaats bij Hogeschool Inholland Den Haag. Meer dan 100 mensen namen aan de dag deel – een mooie combinatie van leraren en leerlingen. De Scholendag is een plek waar scholen elkaar kunnen ontmoeten, kennis kunnen delen en inspiratie opdoen. In de ochtend organiseerde de UNESCO Jongerencommissie een zeer goed bezochte sessie voor leerlingenwerkgroepen. De jongeren spraken over hun visie over wereldburgerschap, maar vooral ook over de activiteiten die je kunt doen als leerlingenwerkgroep en hoe je nieuwe leden kunt werven. UNESCO Leerstoelhouder Mirjam Shatanawi (Reinwardt Academie) sprak ’s middags een keynote uit over teruggave van cultuurgoederen uit de koloniale tijd. Daarna volgden workshops over onder meer de UNESCO Merkgids, wereldburgerschap als schoolvak en het voeren van gesprekken in de klas over lastige (polariserende) onderwerpen.