‘Het verschil maken’ - Jaarverslag Nederlandse UNESCO Commissie 2025

Eind januari bracht een delegatie van de UNESCO Commissie samen met het Kenniscentrum voor Immaterieel Erfgoed een bezoek aan de openbare lichamen Bonaire, Saba en Sint Eustatius. De reis maakte de complexe positie van deze eilanden inzichtelijk: als bijzondere gemeenten vallen ze onder de Nederlandse UNESCO Commissie, maar daarvoor is geen structurele organisatie of financiering geregeld; een weeffout sinds de aanpassing van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden op 10-10-2010.

Belangrijkste knelpunten zijn de grote afstand tot Nederland, een informatieachterstand voor de eilanden omdat regionale UNESCO-informatie hen niet bereikt, en de zware druk van vele Nederlandse delegatiebezoeken terwijl er lokaal nauwelijks capaciteit is. 

De belangrijkste conclusies en aanbevelingen van de reis richten zich op 

• het structureler inbedden van Caribisch Nederland in beleid en regelingen. 
• het stimuleren van lokale verankering, zoals bijvoorbeeld het inrichten van UNESCO-werkgroepen op Saba en Sint Eustatius om meer continuïteit te organiseren. Op Bonaire bestaat al zo’n werkgroep. 
• het bevorderen van regionale samenwerking. Een pilot zou de mogelijkheden voor intra-Caribische samenwerking, onder meer rond immaterieel erfgoed en het slavernijverleden kunnen onderzoeken. 
• het organiseren dat alle (regionale) UNESCO-informatie de eilanden automatisch gaat bereiken. Op dit moment komt deze informatie niet bij de eilanden terecht, omdat ze formeel onder Nederland vallen.
• het inzetten van lichte instrumenten, zoals patronage, gezien de beperkte capaciteit op de eilanden. 

Op Sint Eustatius overhandigde de delegatie plaquettes voor de begraafplaatsen Godet en Golden Rock. Op deze plekken zijn tot slaaf gemaakten begraven. De begraafplaatsen waren recent erkend door UNESCO als Place of history and memory linked to enslavement and the slave trade, als onderdeel van het Routes of Enslaved Peoples Programma van UNESCO.