‘Het verschil maken’ - Jaarverslag Nederlandse UNESCO Commissie 2025

Tijdens de Uitvoerende Raad van UNESCO in april schreef de organisatie 74 documentaire erfgoedcollecties in op het internationale Memory of the World Register. Nederland was bij meerdere inschrijvingen betrokken.

Eén inschrijving is volledig Nederlands: de ‘Delta Archieven’, die daarmee van het Nationale naar het Internationale Register overgeschreven werd. Twee andere inschrijvingen kwamen tot stand in samenwerking met buitenlandse partners. Dat ging enerzijds om de ‘Kartini-brieven’ die het Nationaal Archief van Nederland en de Universiteitsbibliotheek Leiden samen nomineerden met het Nationaal Archief van Indonesië. Daarnaast ging het om een ‘Collectie van grootformaat 68mm films van de Mutoscope & Biograph Company’, ingediend door het EYE Filmmuseum, the British Film Institute en het MoMA. 

De inschrijving ‘Documentair erfgoed van tot slaafgemaakten van de Nederlandse Caraïben en hun afstammelingen 1816–1969’ kreeg twee uitbreidingen. De relevante archieven van Aruba werden toegevoegd, en ook Curaçao voegde nieuw gevonden collectie-items toe aan deze inschrijving.

Het Nederlandse Memory of the World Comité beoordeelde dit jaar drie nominaties voor het Nederlandse register. ‘De Ondergedoken Camera’, het ‘Dagboek van Helga Deen’ en de ‘Archieven van de Vrije Universiteit’ werden officieel ingeschreven op het Nederlandse Memory of the World Register. 

In Deventer organiseerde de UNESCO Commissie in samenwerking met het Memory of the World Comité een netwerkdag voor instellingen met erkende collecties uit zowel het internationale als het Nederlandse register. Tijdens dit goed bezochte evenement presenteerden de drie nieuwe Nederlandse inschrijvingen zich. 

Het Nederlandse Memory of the World Comité opende de nominatiecyclus 2026–2027 voor inschrijvingen in het Internationale UNESCO MoW Register met als deadline 30 november 2025. In aanloop naar de deadline ondersteunde de UNESCO Commissie geïnteresseerden met documentaire erfgoedcollecties bij het opstellen van een nominatieaanvraag. Mochten er meer dan twee nominaties vanuit uitsluitend Nederlandse instellingen worden ingediend, dan zal het MoW Comité adviseren welke twee worden doorgeleid naar UNESCO in Parijs. 

Bij het EYE Filmmuseum werd dit jaar stilgestaan bij de UNESCO World Day for Audiovisual Heritage op 27 oktober. Tijdens deze bijeenkomst werd een bijzondere compilatiefilm, de ‘Brilliant Biograph’, vertoond, onderdeel van de recente gezamenlijke internationale inschrijving. Voorafgaand aan de vertoning verzorgde de Commissie een inleiding over de waarde van documentair erfgoed, waarna het certificaat van de inschrijving officieel aan het EYE Filmmuseum werd overhandigd.