Jaarverslag Nederlandse Unesco Commissie 2023

The culture is de benaming voor een diasporische leefwereld van waaruit waardecreatie ontstaat. De uitingsvormen, zoals ontwerp, mode, muziek, film en kunst, zijn sterk geworteld in (afro-)diasporische productie en vormt het middelpunt van de culturele leefwereld van grote groepen jongeren, makers en communities. Ondanks de invloed en impact krijgt zij nauwelijks erkenning of financiering. 

Na dit onderzoek concludeerde de Commissie dat er een formeel advies moest komen aan de staatssecretaris voor Cultuur. Dat resulteerde in een krachtig advies getiteld On(ver)vangbaar. De innovatieve kracht van the culture dat demissionair staatssecretaris Uslu van Cultuur in ontvangst nam op 17 november. De presentatie was onderdeel van de driedaagse Cultural Currency Conference, het eerste landelijke congres over de toekomst van superdiverse steden, waarvoor de Unesco Commissie een projectsubsidie ontving van het ministerie van OCW en nauw samenwerkte met The Niteshop. De conferentie trok 700 bezoekers.

Het advies roept op om beleid te maken dat recht doet aan de diversiteit en rijkdom van cultuuruitingen in Nederland. The culture wordt nog altijd onvoldoende erkend, gewaardeerd en ondersteund door het cultuurbeleid in ons land, en door de daarvoor verantwoordelijke instanties en instellingen. De mensen die the culture vormen, bezitten een enorm creatief kapitaal dat niet langer genegeerd mag blijven. Bovendien is hun innovatieve kracht onmisbaar bij het vormgeven van de stad van de toekomst en bij het aanpakken van de grote maatschappelijke opgaven van deze tijd.

Door een gebrek aan representatie binnen traditionele culturele instellingen, programma’s en fondsen worden biculturele jongeren onvoldoende bereikt. Voor deze jongeren is het lastig toe te treden tot het systeem, als zij dat al willen. Het gevolg is dat er aan de ene kant door de overheid gefinancierde instellingen bestaan, maar dat dragende gemeenschappen zoals the culture zichzelf moeten zien te bedruipen. Dat leidt tot structurele ongelijkheid. De traditionele route naar cultureel succes, via formele opleidingen en geaccrediteerde instituten, staat nog altijd bekend als de beste. Hierdoor worden autodidacte makers, die veel voorkomen in the culture, vaak over het hoofd gezien of niet serieus genomen. Dit resulteert in een gevoel van onderwaardering en frustratie.

De Commissie gaf in het advies diverse aanbevelingen. Onder meer moet de overheid de kracht van the culture erkennen en beter en passend ondersteunen. Daarvoor is nodig dat de omvang en impact van the culture in Nederland wordt onderzocht, zodat dit afgezet kan worden tegen de gelden die nu al naar the culture gaan. 

De Unesco Commissie beschouwt het faciliteren van the culture als een verplichting die past bij verschillende Unesco-verdragen die door Nederland zijn geratificeerd. Het Unesco Verdrag inzake de Bescherming en Bevordering van de Diversiteit van Cultuuruitingen (2005) en het Unesco Verdrag inzake de Bescherming van het Immaterieel Cultureel Erfgoed (2003) roepen op tot het stimuleren, verspreiden en bevorderen van de pluriformiteit van het cultuuraanbod en het faciliteren van gemeenschappen. Met het ondertekenen van deze verdragen heeft Nederland zich internationaal verplicht tot de naleving daarvan. 

Het advies kwam tot stand in nauwe samenwerking met vertegenwoordigers uit the culture. De adviesraad stond onder voorzitterschap van Unesco Commissielid Martin van Engel. Daarnaast droegen de volgende mensen bij: Glenn Abrokwa, Ebenezer Ackah, Amal Alhaag, Larry Appiah, Mohamed Attaibi, Lisanne Bedaux, Cleo Boland, Jonathan Donken, Miriam Geerdes-Gazzah, Cissy Gressmann, Dennis de Groot, Jamal Jama, Claudia Marinelli, Malique Mohamud, Munganyende, Inez Naomi, Jefferson Osei, Amira al Rawi, Gerard Rooijakkers, Hamid Sallali, Zineb Seghrouchni, Armin Shah, Jamila Smit, Prof. Soortkill, Randy Telg, Navin Thakoer, Giorgio en Onitcha Toppin, Marc-Anthony Westmaas, Iriée Zamblé.