Fragment uit het journaal van Abel Tasman. (Nationaal Archief, Den Haag, Aanwinsten Eerste Afdeling, nummer toegang 1.11.01.01, inventarisnummer 121)
Visie
Over deze foto
Fragment uit het journaal van Abel Tasman, liggend op de rede voor het eiland Mauritius. (Nationaal Archief, Den Haag, Aanwinsten Eerste Afdeling, nummer toegang 1.11.01.01, inventarisnummer 121)

Visie Unesco Memory of the World Comité Nederland

Visie Unesco Memory of the World Comité Nederland

Visie Unesco Memory of the World Comité Nederland

In onderstaande tekst beschrijft het Nederlandse Memory of the World Comité zijn visie, missie en doelen. 

Documentair erfgoed is van groot belang. Bewaring en toegankelijkheid ervan is onontbeerlijk voor rechtssystemen, maatschappelijke cohesie en een goed functionerende democratie. Dat is waarom de meeste overheden investeren in het verzamelen, beheren en ter beschikking stellen van documentair erfgoed. Dat gebeurt naar draagkracht: rijke landen beschikken over geavanceerde infrastructuren van archieven, bibliotheken en musea, terwijl in arme landen het erfgoed niet zelden gevaar loopt te vervallen door gebrek aan middelen voor beheer en behoud. Aan de andere kant zetten overheden documentair erfgoed soms ook in ter ondersteuning van nationalistische propaganda, territoriale claims of geschiedvervalsing, waarbij maatregelen als confiscatie of zelfs vernietiging niet altijd geschuwd worden.

Memory of the World Programma

Het gevaar voor verlies van documentair erfgoed bracht de Unesco er in 1992 toe het Memory of the World programma te starten om het verval van het “geheugen van de wereld” zoveel mogelijk tegen te gaan.

“The vision of the Memory of the World Programme is that the world's documentary heritage belongs to all, should be fully preserved and protected for all and, with due recognition of cultural mores and practicalities, should be permanently accessible to all without hindrance.”

Streven naar (1) behoud, (2) toegankelijkheid en (3) vergroting van bewustzijn van het bestaan en de betekenis van documentair erfgoed vormden de drie speerpunten. Als instrument voor bewustzijnsvergroting werd het Memory of the World Register ingesteld.

Nationale Comités

Nationale Comités werden ingesteld om de visie te helpen realiseren. Het ligt voor de hand dat niet elk nationaal Comité op dezelfde wijze te werk gaat. Het maakt uit hoe er geregeerd wordt en hoe goed de infrastructuur is. Nederland behoort tot de landen waar de bewaring, het beheer en de toegankelijkheid van documentair erfgoed wettelijk en organisatorisch goed geregeld is. Er is een uitgebreid netwerk van honderden archieven, bibliotheken en musea, waarin duizenden professionals werken die over state-of-the-art kennis beschikken, internationaal goed aangehaakt zijn en nationaal steeds nauwer samenwerken. Voor een Nederlands nationaal MoW-Comité is de vraag dan ook vooral waar in dit goed aangeharkte landschap zijn meerwaarde eigenlijk ligt.

Vergroting bewustzijn

Het Comité beantwoordt deze vraagt als volgt. Behoud en toegankelijkheid van documentair erfgoed is in Nederland zo goed geregeld dat bemoeienis van een Unesco-comité daaraan weinig kan toevoegen. Het Comité ziet echter wel een taak voor zichzelf weggelegd als het gaat om de derde Unesco MoW-doelstelling, namelijk vergroting van het bewustzijn van het bestaan en de betekenis van documentair erfgoed. Het propageren van het MoW-Register en het bijstaan van Nederlandse instellingen die daarvoor een voordracht willen doen, vormt daartoe de meest effectieve methode. Het Comité beschouwt dit dan ook als zijn kerntaak. Een uitdaging voor de komende periode is om de bekendheid en daarmee de status van het Register te vergroten. Instellingen waarvan stukken in het Register zijn opgenomen, zouden daarvan meer kunnen profiteren dan nu het geval is. Het streven van het Comité om het bewustzijn ten aanzien van documentair erfgoed te vergroten, zou succesvoller kunnen worden als we de potentie van het MoW-Register beter zouden benutten.

Niet overal in het Koninkrijk

Wat behoud en toegankelijkheid betreft: dat is in Europees Nederland weliswaar goed geregeld, maar dat geldt niet voor het geheel van het Koninkrijk der Nederlanden. In Aruba, Curaçao en Sint Maarten laat de toestand te wensen over. Daarom ziet het Comité in de komende jaren voor zichzelf een taak weggelegd als het gaat om het verbeteren van behoud en toegankelijkheid van het documentair erfgoed in Aruba, Curaçao en Sint Maarten. Dat houdt ook in dat in samenwerking met de plaatselijke comités op de drie eilanden en in Nederland gestreefd moet worden naar een vergroting van het bewustzijn ten aanzien van het belang van het documentair erfgoed ter plekke. Deze focus op het erfgoed van de eilanden dient overigens wellicht consequenties te hebben voor de samenstelling van ons Comité.

GCE-landen

Ook met de landen waarmee Nederland door een gedeelde geschiedenis verbonden is, zoals Indonesië, Suriname, Sri Lanka, Zuid-Afrika (de zogenaamde GCE-landen) wil het Comité samenwerking zoeken. Nederlandse instellingen bewaren erfgoed dat nauw verbonden met de geschiedenis van vele andere landen.

Bovenstaande opmerking dat de zorg voor het documentair erfgoed hier over het algemeen ‘goed geregeld’ is, behoeft een belangrijke nuancering als het gaat om born digital documentair erfgoed. Het duurzaam beschikbaar houden en stellen van dit type erfgoed blijft een belangrijke uitdaging voor de sector, en een belangrijk aandachtspunt voor het Comité.

Missie 2019-2022

Het Unesco MoW Comité Nederland streeft naar vergroting van het bewustzijn van het bestaan en de betekenis van documentair erfgoed in het Koninkrijk der Nederlanden. Een belangrijk middel daartoe vormt het MoW-Register, dat de komende jaren meer bekendheid moet krijgen. Het Unesco MoW Comité Nederland streeft naar vergroting van het bewustzijn van het bestaan en de betekenis van documentair erfgoed in het Koninkrijk der Nederlanden. Een belangrijk middel daartoe vormt het MoW-Register, dat de komende jaren meer bekendheid moet krijgen.

Bijzondere aandacht van het comité gaat uit naar het behoud en de toegankelijkheid van het documentaire erfgoed op Bonaire, Sint Eustatius en Saba; en op Aruba, Curaçao en Sint Maarten, waar samenwerking gezocht wordt met MoW Comités die hier bestaan of in oprichting zijn.

Het Comité zal een verkenning uitvoeren naar haar taak op het gebied van digitaal erfgoed, waarbij vooral de positie van het born digital erfgoed van belang is.

Doelen 2022

  1. In 2022 is bewustzijn van het bestaan en de betekenis van documentair erfgoed in het Koninkrijk der Nederlanden toegenomen. Het MoW-Register is bij de erfgoedinstellingen, beleidsmakers en een aanzienlijk deel van het brede publiek een bekend fenomeen. Instellingen waarvan stukken in het Register zijn opgenomen hebben hiervan merkbaar geprofiteerd.
  2. Het Comité heeft in 2022 tastbaar bijgedragen aan het behoud en de toegankelijkheid van het documentair erfgoed op Aruba, Curaçao, Sint Maarten, Bonaire, Sint Eustatius en Saba.