Image
 Het standbeeld van de Zuidelijke generaal Robert E. Lee in New-Orleans wordt van zijn plek getakeld, 19 mei 2017 (Foto: Infrogmation of New Orleans/Wikimedia Commons)
Publicatie

Betwist erfgoed: Nieuw beleid voor een meerstemmige samenleving

Al generaties lang liggen Nederlandse kinderen zo vanaf november ’s nachts wakker van het Sinterklaasfeest. Sinds een aantal jaar bezorgt het ook menige bestuurder in dit land slapeloze nachten. De reden is bekend: terwijl sommige burgers aanstoot nemen aan het uiterlijk van Zwarte Piet, roept deze figuur bij anderen juist warme gevoelens op.

Met deze elektronische publicatie over betwist erfgoed hoopt de Nederlandse Unesco Commissie bij te dragen aan de landelijke discussies en een aanzet te geven voor inclusief beleid. 

Het standbeeld van de Zuidelijke generaal Robert E. Lee in New-Orleans wordt van zijn plek getakeld, 19 mei 2017 (Foto: Infrogmation of New Orleans / Wikimedia Commons)

1. Inleiding

1. Inleiding

Al generaties lang liggen Nederlandse kinderen zo vanaf november ’s nachts wakker van het Sinterklaasfeest. Sinds een aantal jaar bezorgt het ook menige bestuurder in dit land slapeloze nachten. De reden is bekend: terwijl sommige burgers aanstoot nemen aan het uiterlijk van Zwarte Piet, roept deze figuur bij anderen juist warme gevoelens op.

1. Inleiding

Image
Onverwacht debat. Burgers demonstreren tijdens de intocht van Sinterklaas in Gouda, 15 november 2014 (Foto: ANP/Robin Utrecht)
Onverwacht debat. Burgers demonstreren tijdens de intocht van Sinterklaas in Gouda, 15 november 2014 (Foto: ANP/Robin Utrecht)

Hoewel de kritiek niet nieuw is, hebben weinig beleidsmakers het huidige debat zien aankomen. Laat staan dat zij voorbereid waren op de golf van emoties die de kwestie losmaakte bij zowel de critici als de verdedigers van Zwarte Piets traditionele uiterlijk.

De regering stelde zich op het standpunt dat de kwestie door de samenleving zelf moest worden opgelost. Dit betekende in de praktijk dat het probleem op het bord belandde van gemeenten, schoolbesturen, middenstanders en vrijwilligersorganisaties. Zij moesten acuut een standpunt formuleren, terwijl van alle kanten voor- en tegenstanders druk op hen uitoefenden en er in de media een felle polemiek woedde. Ook grepen politieke partijen het onderwerp aan om zich te profileren. Intussen kreeg het debat een internationale dimensie, toen het Comité voor de Uitbanning van Rassendiscriminatie van de Verenigde Naties in 2015 een rapport uitbracht. Het comité adviseerde het uiterlijk van Zwarte Piet zo te veranderen, dat niemand er meer door zou worden gekwetst.

Midden in deze hectiek hadden beleidsmakers weinig om op terug te vallen. Enige houvast boden alleen de aanbevelingen van het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland. Veel beleidsmakers namen het Sinterklaasjournaal van de omroep NTR als leidraad. Het resultaat was een bont palet aan beleidsstrategieën. In sommige gemeenten veranderde Zwarte Piet in een ‘roetpiet’, ‘kleurenpiet’ of een ‘stroopwafelpiet’, in andere bleef hij zwart. In weer andere gemeenten liepen in de dagen voor 5 december zowel traditionele als aangepaste Pieten over straat. Voor welke – al dan niet tijdelijke – oplossingen beleidsmakers ook kozen, ze leidden zelden tot volle tevredenheid van allen die zich betrokken voelden. De discussie over Zwarte Piet is nog niet verstomd en het zoeken naar passend beleid gaat tot op de dag van vandaag door.