# Memory of the World

![De Bibliotheca Rosenthaliana (Allard Pierson) wordt ingeschreven in het Nederlandse Memory of the Worldregister](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/hero/public/2025-09/ap_unesco_davidhup-9.jpg?h=403e71cf&itok=PKQSQVcb)
**Bijschrift afbeelding:** De Bibliotheca Rosenthaliana (Allard Pierson) wordt ingeschreven in het Nederlandse Memory of the World register (december 2023). (Foto: Nederlandse UNESCO Commissie)
In documenten is voor een cruciaal deel de geschiedenis van de mensheid vastgelegd. Ze zijn daarom een zeer belangrijke vorm van erfgoed. UNESCO zet zich in voor de bescherming van documentair erfgoed in haar Memory of the World programma (MoW).

## Memory of the World Register

De dagboeken van Anne Frank, de oudste bewaard gebleven Koran, de originele filmnegatieven van The Wizard of Oz of de rechtbankverslagen van het Mandelaproces uit 1963. Wat deze ‘documenten’ gemeen hebben is dat ze op het Memory of the World Register van UNESCO staan ingeschreven. In totaal bevat het Register 570 inschrijvingen uit meer dan 100 landen. Deze documenten en collecties zijn van uitzonderlijke betekenis voor de wereld. Vanuit Nederland staan 24 inschrijvingen op het register. (stand 2025)

## 24 Nederlandse inschrijvingen op het Memory of the World Register van UNESCO

### [Archieven van de Verenigde Oost-Indische Compagnie](https://www.unesco.nl/memory-of-the-world/archieven-van-de-verenigde-oost-indische-compagnie)
![Octrooi van de VOC uit 1602 (Beeld: Wikimedia Commons)](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/NL-HaNA_1.04.02_1_19.jpg?itok=XGw7E-k7)

**Bijschrift afbeelding:** Octrooi van de VOC uit 1602 (Beeld: Wikimedia Commons)

### [Archieven van de West-Indische Compagnie](https://www.unesco.nl/memory-of-the-world/archieven-van-de-west-indische-compagnie)
![Fragment van de Ampliatie op het Octrooi van de Oude West-Indische Compagnie.](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/WIC.jpg?itok=sdIzmvkR)

**Bijschrift afbeelding:** Fragment van de Ampliatie op het Octrooi van de Oude West-Indische Compagnie.
**Bron afbeelding:** [(Foto: Nationaal Archief)](http://proxy.handle.net/10648/90bb8db0-d717-78b5-88f5-43854ac54199)

### [Archieven van de Middelburgsche Commercie Compagnie](https://www.unesco.nl/memory-of-the-world/archieven-van-de-middelburgsche-commercie-compagnie)
![Voorblad Scheepsjournaal MMC-archief](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/Archief_MCC-_Voorblad_scheepsjournaal_NL-MdbZA_20_429_0001.jpg?itok=yQzmcF07)

**Bijschrift afbeelding:** Fragment van het voorblad van het eerste journaal van het fregat Geertruyda en Christina, 1767-1786 van de Middelburgsche Commercie Compagnie (MCC) op haar 7e reis naar Guinee-Suriname van 29 juli 1783 tot 17 augustus 1785.
**Bron afbeelding:** [(Zeeuws Archief, MCC)](http://www.zeeuwsarchief.nl)

### [Bibliotheek Ets Haim](https://www.unesco.nl/memory-of-the-world/bibliotheek-ets-haim)
![Interieur van Bibliotheek Ets Haim](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/2025-10/interieur_van_de_bibliotheek_ets_haim_van_de_portugese_synagoge_te_amsterdam_-_amsterdam_-_20408341_-_rce.jpg?itok=VE_AyL8Y)

**Bijschrift afbeelding:** Interieur van Bibliotheek Ets Haim.
**Bron afbeelding:** [(Foto: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, CC BY-SA 4.0)](https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=24110571)

### [Collectie Desmet](https://www.unesco.nl/memory-of-the-world/collectie-desmet)
![Beeld uit de film L'orgie Romaine, 1911.](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/orgieromaine2.jpg?itok=vD3o9dbm)

**Bijschrift afbeelding:** Beeld uit de film L'orgie Romaine, 1911. (Collectie Desmet | EYE)

### [Dagboeken van Anne Frank](https://www.unesco.nl/memory-of-the-world/dagboeken-van-anne-frank)
![Dagboek van Anne Frank.](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/Anne_Frank_Diary_at_Anne_Frank_Museum_in_Berlin-pages-92-93.jpg?itok=RBB4c1rI)

**Bijschrift afbeelding:** Dagboek van Anne Frank.

### [La Galigo](https://www.unesco.nl/memory-of-the-world/la-galigo)
![fragment van La Galigo](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/lagaligo.jpg?itok=lR9jHFFz)


### [Marx’ Communistisch Manifest en Das Kapital](https://www.unesco.nl/memory-of-the-world/marx-communistisch-manifest-en-das-kapital)
![Fragment van de eerste druk van Das Kapital, deel I (1867), met handgeschreven correcties van Marx.](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/Das_Kapital2.png?itok=ULiLSESI)

**Bijschrift afbeelding:** Fragment van de eerste druk van Das Kapital, deel I (1867), met handgeschreven correcties van Marx. (Foto: IISG)

### [Babad Diponegoro - autobiografische kroniek van prins Diponegoro](https://www.unesco.nl/memory-of-the-world/babad-diponegoro-autobiografische-kroniek-van-prins-diponegoro)
![Fragment van de Babad Diponegoro.](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/Diponegoro2.jpg?itok=SCidgRDw)

**Bijschrift afbeelding:** Fragment van de Babad Diponegoro. (Collectie Indonesische Nationale Bibliotheek)

### [Utrechts Psalter](https://www.unesco.nl/memory-of-the-world/utrechts-psalter)
![Fragment uit het Utrechts Psalter.](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/Utrechts_Psalter.jpg?itok=IdPkm53L)

**Bijschrift afbeelding:** Fragment uit het Utrechts Psalter, een vorm van documentair erfgoed (Collectie Universiteitsbibliotheek Utrecht)

[Bekijk alles](https://www.unesco.nl/nederlandse-inschrijvingen-op-het-memory-of-the-world-register-van-unesco)

**Q: Wat is Memory of the World?**

**A:** In documenten is voor een cruciaal deel de geschiedenis van de mensheid vastgelegd. Ze zijn daarom een zeer belangrijke vorm van erfgoed. UNESCO zet zich in om dit documentaire erfgoed te beschermen en beter te ontsluiten. Halverwege de jaren negentig is hiervoor het Memory of the World Programma voor opgezet. Net als bij immaterieel erfgoed en werelderfgoed kent ook dit programma een eigen lijst: het Memory of the World Register. Daarop staan documenten die van uitzonderlijke betekenis zijn voor de wereld.

Memory of the World stimuleert het behoud en de toegankelijkheid van documentair erfgoed en wil dat iedereen op de wereld zich bewust is van de waarde van deze documenten. Tegenwoordig bestaan ook digitale vormen van erfgoed. Deze vallen ook onder MoW en kunnen worden ingeschreven op het Register, zoals gebeurde met een selectie uit [The Language Archive](https://www.unesco.nl/memory-of-the-world/deel-van-de-collectie-van-the-language-archive "Deel van de collectie van The Language Archive") en in 2023 met [De Digitale Stad](https://www.unesco.nl/memory-of-the-world/de-digitale-stad "De Digitale Stad").

Meer informatie over het Memory of the World is te vinden op de [website van UNESCO](https://www.unesco.org/en/memory-world).

**Q: Welke Memory of the World registers zijn er?**

**A:** Het Memory of the World programma van UNESCO kent drie niveaus: Het internationale register, verschillende regionale registers en veel landen hebben ook een nationaal register.

Het internationale register omvat de hele wereld en telt momenteel[ zo'n 570 inschrijvingen](https://www.unesco.org/en/memory-world), Nederland is betrokken bij 24 inschrijvingen op dit register.

Lidstaten van UNESCO zijn verenigd in zogenaamde UNESCO-regio's. Die regio's kunnen ook een regionaal Memory of the World programma hebben opgezet inclusief register. Dat geldt bijvoorbeeld voor de regio Latijns-Amerika en de Cariben waar Aruba, Curaçao en Sint Maarten als landen binnen het Koninkrijk der Nederlanden onder vallen. Het regionale comité dat de erkenningen coördineert heet [MOWLAC](https://www.unesco.org/en/memory-world/lac).   
  
Sinds enige jaren heeft Nederland ook een nationaal register waarbij de erkenningen plaatsvinden via het[ Nederlands Memory of the World Comité](https://www.unesco.nl/instelling/memory-world-comite-nederland "Memory of the World Comité Nederland").

**Q: Hoe nomineer je documentair erfgoed voor een Memory of the World register?**

**A:** Internationale Memory of the World Register

Wanneer het een nominatie voor het Internationale Memory of the World Register betreft wordt deze bekend gemaakt via de[ UNESCO website bij het Memory of the World programma](https://www.unesco.org/en/articles/call-nominations-unesco-memory-world-international-register-2026-2027-nomination-cycle?hub=1081). Deze oproep vind elke twee jaar plaats en wordt gebruikelijk kort voor de zomer gedaan. Voor de huidige nominatieronde 2026/2027 is deze eind juni gepubliceerd. De deadline voor het indienen ligt meestal zo'n vijf maanden verder in het najaar in deze ronde is dat 30 november.

Voor het indienen van een nominatie is er een [apart formulie](https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000393970)r wat via de Nationale UNESCO Commissie moet worden ingediend. Er zijn voorwaarden waar een nominatie voor het Internationale Register aan moet voldoen. Deze [General Guidelines](https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000378405) zijn na te lezen via de website van het Memory of the World programma. In Nederland is het indienen belegd bij het [Nederlandse Memory of the World Comité](https://www.unesco.nl/instelling/memory-world-comite-nederland "Memory of the World Comité Nederland"). Het Comité doet de eerste beoordeling en maakt eventueel ook de keuze of een nominatie definitief kan worden ingediend, hiervoor stelt zij ook een aanbeveling op. Per nominatieronde mag een lidstaat namelijk twee nominaties indienen. Wanneer een nominatie namens (instellingen uit) meerdere lidstaten is ingediend - een zogenaamde joint nomination - geldt er geen limiet.

Na het indienen door het Nederlandse Memory of the World Comité is het aan de experts van het Memory of the World programma om de nominaties te toetsen en te beoordelen. De doorlooptijd hiervan is ongeveer een jaar. In de tussentijd kan het zijn dat er nog vragen opduiken met daarbij het verzoek om een onderdeel van de nominatie aan te vullen of te verduidelijken. Hier is in het beoordelingsproces ruimte ingebouwd. Het Memory of the World programma doet een voorstel en een aanbeveling om nominaties in te schrijven in het internationale register. Deze aanbeveling moet worden bekrachtigd tijdens de Uitvoerende Raad van UNESCO in het voorjaar van het tweede jaar van de nominatieronde. In deze ronde is dat medio april 2027.

Nederlands Memory of the World Register

Het nominatieproces een vergelijkbaar proces met het internationale register en doorloopt vergelijkbare stappen. Ook hiervoor geldt inmiddels een tweejaarlijkse cyclus waarbij de doorlooptijd ongeveer één jaar is. Voor het nomineren van erfgoedcollecties of items uit Nederland (inclusief de bijzondere gemeenten: Bonaire, Saba en Sint Eustatius) is er een[ apart formulier en richtlijnen die online zijn te vinden](https://www.unesco.nl/nominatieproces-voor-het-nederlandse-memory-of-the-world-register-2026 "Nominatieproces voor het Nederlandse Memory of the World Register 2026"). De eerste beoordeling en aanbeveling wordt gedaan door de Werkgroep Nederlands Memory of the World Register het uiteindelijke besluit wordt genomen door het [Nederlands Memory of the World Comité](https://www.unesco.nl/instelling/memory-world-comite-nederland "Memory of the World Comité Nederland").

**Q: En wat is dan weer het Memory of the World Comité?**

**A:** Het Memory of the World Comité zorgt in opdracht van de Nederlandse UNESCO Commissie dat het Memory of the World Programma vorm krijgt in Nederland en begeleidt hierbij ook de nominatieprocessen voor het internationale - en het Nederlandse Memory of the World Register. Het Comité werkt [onder leiding van een onafhankelijk voorzitter](https://www.unesco.nl/artikel/het-stempel-unesco-maakt-veel-los "‘Het stempel Unesco maakt veel los’") en bevat documentair erfgoed experts van het Nationaal Archief, de KB nationale bibliotheek en het Nederlands Instituut voor Beeld & Geluid aangevuld met specialisten uit het archiefveld, bibliotheken en musea.

[Meer informatie over het Nederlands Memory of the World Comité](https://www.unesco.nl/instelling/memory-world-comite-nederland "Memory of the World Comité Nederland")

## Nieuws over documentair erfgoed

### [Vertoning ‘Brilliant Biograph’ op de World Day for Audiovisual Heritage](https://www.unesco.nl/nieuws/vertoning-brilliant-biograph-op-de-world-day-audiovisual-heritage)

![Tim de Haan en Anne Gant bij de uitreiking van het UNESCO Memory of the World Certificaat. ](https://www.unesco.nl/sites/default/files/2025-10/overhandiging_mow_eye.jpeg)
**Date:** 28 oktober 2025

Op 27 oktober werd In Eye Filmmuseum stilgestaan bij de World Day for Audiovisual Heritage, met onder meer de vertoning van de bijzondere compilatie van de ‘Brilliant Biograph’.

---

### [Oproep: nomineer voor het Internationale Memory of the World Register](https://www.unesco.nl/artikel/oproep-nomineer-voor-het-internationale-memory-world-register)

**Type:** Oproep

**Date:** 4 juli 2025

---

### [Experimenten met Memory of the World data](https://www.unesco.nl/artikel/experimenten-met-memory-of-the-world-data)

**Type:** Verkenning

**Date:** 1 juli 2025

---

### [Nederlandse Memory of the World Lijst uitgebreid met drie inschrijvingen](https://www.unesco.nl/artikel/nederlandse-memory-world-lijst-uitgebreid-met-drie-inschrijvingen)

**Date:** 17 april 2025

---

[Alle nieuwsberichten](https://www.unesco.nl/unesco-actueel)

> Elke nieuwe inschrijving in het UNESCO Memory of the World Register is reden voor een feestje! Het Register draagt immers bij aan het versterken van het bewustzijn dat archieven en collecties beschermd moeten worden en toegankelijk moeten zijn voor iedereen.

> ![Vincent Robijn](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/medium/public/2025-09/vincent_robijn.jpg?h=7d7a19cd&itok=C7Uvv5S-)

- Vincent Robijn, Voorzitter Nederlands Memory of the World Comité

## 16 inschrijvingen op het Nederlandse Memory of the World Register

In dit register is documentair erfgoed opgenomen met een specifiek belang voor Nederland.

### [Richthofenkolleksje](https://www.unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/richthofenkolleksje)
![De Richthofenkolleksje bestaat uit tien laatmiddeleeuwse en vroegmoderne rechtshandschriften, vervaardigd tussen ca. 1350-1600 en is nu ingeschreven op het Nederlandse Memory of the Word Register.](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/Richthofen%20HAY_4750_%C2%A9Haye-Bijlstra.jpg?itok=EPSmWFSP)

**Bijschrift afbeelding:** De Richthofenkolleksje bestaat uit tien laatmiddeleeuwse en vroegmoderne rechtshandschriften, vervaardigd tussen ca. 1350-1600 en is nu ingeschreven op het Nederlandse Memory of the Word Register.
**Bron afbeelding:** [(Foto: Tresoar)](https://www.tresoar.nl/bezoeken/agenda/6329baa7479a6d0014e9b759)

### [Brieven- en dagboekencollectie van het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies](https://www.unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/brieven-en-dagboekencollectie-van-het-niod-instituut-voor)
![De twaalfjarig Marijke uit Oosterbeek maakt van zeer nabij de geallieerde luchtlandingen van operatie Market Garden mee. Rondom haar woonhuis ziet ze tanks en soldaten. Op een dag ontploft een granaat in haar huis. Na haar evacuatie tekent zij in haar dagboek hoe de granaat hun huis binnen kwam. Scannr. NL-AsdNIOD_244_1841_008.jpg](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/NL-AsdNIOD_244_1841_008.jpg?itok=D-0j-Rhk)

**Bijschrift afbeelding:** De twaalfjarig Marijke uit Oosterbeek maakt van zeer nabij de geallieerde luchtlandingen van operatie Market Garden mee. Rondom haar woonhuis ziet ze tanks en soldaten. Op een dag ontploft een granaat in haar huis. Na haar evacuatie tekent zij in haar dagboek hoe de granaat hun huis binnen kwam. Scannr. NL-AsdNIOD\_244\_1841\_008.jpg

### [Soldaat van Oranje](https://www.unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/soldaat-van-oranje)
![Rutger Hauer en Jeroen Krabbé arriveren per motor bij de première van Soldaat van Oranje](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/Rutger_Hauer_%28links%29_en_Jeroen_Krabb%C3%A9_op_motor_bij_aankomst%2C_Bestanddeelnr_929-3579.jpg?itok=ObArgGsK)

**Bijschrift afbeelding:** Acteurs Rutger Hauer (l) en Jeroen Krabbé arriveren per motor voor de première van de film 'Soldaat van Oranje'. De film staat ingeschreven op het Nederlands Memory of the World Register.

### [Cartotheek van de Joodse Raad - ieder kaartje is een mens](https://www.unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/cartotheek-van-de-joodse-raad-ieder-kaartje-een-mens)
![Kaartjes met persoonsgegevens uit de Carthoteek van de Joodse Raad.](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/Cartotheek%20Joodse%20Raad%203.jpg?itok=u5zO9Jjx)

**Bijschrift afbeelding:** Kaartjes met persoonsgegevens uit de Carthoteek van de Joodse Raad.

### [Bibliotheca Philosophica Hermetica Collectie (Ritman Bibliotheek)](https://www.unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/bibliotheca-philosophica-hermetica-collectie-ritman)
![Fragment uit het met de hand ingekleurd exemplaar van de Biblia Regia of Polyglot-bijbel, gemaakt in opdracht van koning Filips II van Spanje: Biblia sacra Hebraice, Chaldaice, Graece, & Latine. Antwerpen, Christoffel Plantijn 1568-1572.](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/4%20Antwerp%20Polyglot%20Bible.jpg?itok=RniBtP3a)

**Bijschrift afbeelding:** Fragment uit het met de hand ingekleurd exemplaar van de Biblia Regia of Polyglot-bijbel, gemaakt in opdracht van koning Filips II van Spanje: Biblia sacra Hebraice, Chaldaice, Graece, & Latine. Antwerpen, Christoffel Plantijn 1568-1572.

### [De ‘webwiegendrukken’ van het Nederlandse internet: webcollectie XS4ALL-homepages](https://www.unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/de-webwiegendrukken-van-het-nederlandse-internet)
![Fragment van de eerste homepage, Jolie, 1995. (Collectie Koninklijke Bibliotheek)](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/eerste_homepage_Jolie_1995.png?itok=_5S1Lvcn)

**Bijschrift afbeelding:** Fragment van de eerste homepage, Jolie, 1995. (Collectie Koninklijke Bibliotheek)

### [Atlas Van Stolk: de Nederlandse geschiedenis in beeld, van nul tot nu](https://www.unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/atlas-van-stolk-de-nederlandse-geschiedenis-beeld-van-nul)
![](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/054410.jpg?itok=G_Yd74Xl)

**Bijschrift afbeelding:** Dit panorama van Rotterdam, april 1940, maakt onderdeel uit van de Atlas van Stolk, een collectie die het verhaal van Nederland ‘van nul tot nu’ vertelt in 270.000 prenten, tekeningen, foto’s, affiches, kaarten en boeken. Deze collectie staat ingeschreven op het Nederlandse Memory of the World Register.

### [Archieven van de Koninklijke Maatschappij de Schelde (Zeeuws Archief)](https://www.unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/archieven-van-de-koninklijke-maatschappij-de-schelde-zeeuws)
![Tewaterlating vrachtschip "OGB" op de werf van N.V. Koninklijke Maatschappij "De Schelde" te Vlissingen, 10 oktober 1953 (Collectie Nationaal Archief)](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/NL-HaNA_2.24.01.04_0_906-0304-groot.jpg?itok=1LQp5ePg)

**Bijschrift afbeelding:** Tewaterlating vrachtschip "OGB" op de werf van N.V. Koninklijke Maatschappij "De Schelde" te Vlissingen, 10 oktober 1953 (Collectie Nationaal Archief)

### [Capitulatiedocument Rotterdam (Museum Overloon)](https://www.unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/capitulatiedocument-rotterdam-museum-overloon)
![capitulatiedocument van Rotterdam](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/Capitulatiedocument%20Rotterdam.jpg?itok=C5sWQ_rf)

**Bijschrift afbeelding:** Fragment van het Capitulatiedocument van Rotterdam.

### [Graduale van Johannes van Deventer (Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven)](https://www.unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register/graduale-van-johannes-van-deventer-erfgoedcentrum)
![Graduale van Johannes van Deventer](https://www.unesco.nl/sites/default/files/styles/overview/public/Graduale%20geheel.png?itok=1QEjbrnQ)

**Bijschrift afbeelding:** Het Graduale van Johannes van Deventer is ingeschreven op de Nederlandse Memory of the World Lijst. (Foto: Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven)

[Bekijk alles](https://www.unesco.nl/nederlands-memory-of-the-world-register)

## UNESCO Memory of the World - Why Documentary Heritage Matters

Wat is documentair erfgoed? En waarom is het zo belangrijk om dit goed te bewaren en zichtbaar te maken? Bekijk de animatie over het Memory of the World programma van UNESCO.

[UNESCO Memory of the World - Why Documentary Heritage Matters](https://www.youtube.com/watch?v=dm9AOoFPvvI)