Onderzoeksproject ‘De weg van de Westerbork Film’

Ieder jaar organiseert het Nederlandse Memory of the World Comité, met steun van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, een project ter ondersteuning van documentair erfgoed in binnen- of buitenland. In 2018 financiert het Comité een project over de Westerbork Film.

Dit bijzondere filmmateriaal is in 2017 toegevoegd aan het Memory of the World Register van Unesco. De geschiedenis ervan is complex: in 1944 maakte Rudolf Breslauer opnames van het leven in het kamp Westerbork in opdracht van kampcommendant Albert Gemmeker. Deze film is echter nooit voltooid in de vorm die de Duitsers toen voor ogen stond. Het materiaal is na de oorlog in handen gekomen van het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie (RIOD) en berust nu bij het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.

De geschiedenis van het materiaal hangt aan elkaar van zoekraken, terugvinden, overdragen, uitlenen, verknippen en kopiëren. Fragmenten van het materiaal zijn in talloze documentaires gebruikt. Het beeld van het op transport gezette meisje Settela Steinbach is een iconisch beeld geworden van de gruwelen van de holocaust.
 
Er is al onderzoek naar de film gedaan, maar nog niet alle vragen zijn beantwoord. Er is een kleine kans dat nog ergens onbekend materiaal van Breslauer gevonden kan worden, want er zijn getuigenissen bekend van mensen die beelden uit de film gezien hebben die niet corresponderen met wat er nu voorhanden is. Het project zal zo precies mogelijk de ‘biografie’ van de film reconstrueren.

Van oorlog tot ongedierte: documentair erfgoed staat aan allerlei bedreigingen bloot. Van brieven tot films en van kleitabletten tot harddisks – papier vergaat, computers crashen. Documentair erfgoed is onmisbaar om het verleden, maar ook het heden te begrijpen. Het ‘Memory of the World’-programma stimuleert daarom het behoud en de toegankelijkheid van documentair erfgoed en wil dat iedereen op de wereld zich bewust is van de waarde die deze documenten hebben.

More articles