Ethische dilemma’s rondom opkomst robotica

Tijdens de Algemene Conferentie van Unesco in november 2017 organiseerde de Nederlandse Permanente Vertegenwoordiging een side event over de impact die robotica en kunstmatige intelligentie (AI) op de mens hebben. Nienke Kehrer doet verslag.

Door Nienke Kehrer

Doel van het event was om input te leveren voor het internationale debat over ethische problemen die ontstaan door toenemend gebruik van autonome, cognitieve robots. Tijdens het evenement werd tevens het Unesco-COMEST rapport (uitgebracht in september 2017) besproken, dat ingaat op de ethische vraagstukken rondom de innovatie van robotica.

Lionel Veer, ambassadeur van Nederland bij Unesco, opende het evenement samen met Nada Al-Nashif, assistent directeur-generaal van Unesco. Al-Nashif opende met de stelling dat de nieuwe technologie het potentieel heeft om de maatschappij op een ingrijpende manier te veranderen. Het Unesco expertcomité COMEST kan helpen bij het voorzien van riskante situaties en bij het opstellen van ethische principes om de samenleving te leiden.

Behulpzaam

Vanessa Evers, hoogleraar Computer Sciences aan de Universiteit Twente, liet met haar robots Nao en Zeno zien dat techniek niet beangstigend hoeft te zijn, maar juist heel behulpzaam kan zijn voor mensen. Zo zijn er onder meer robots die gezichtsuitdrukkingen kunnen nabootsen, waarmee therapeuten autistische kinderen kunnen leren wat emoties zijn en hoe deze herkend kunnen worden. Ook zijn robots al inzetbaar bij zoekacties naar mensen in rampgebieden.

Morele status

Mark Coeckelbergh, hoogleraar Filosofie aan de Universiteit Wenen, benadrukte dat we niet moeten vergeten dat we nu al in een wereld leven waarin AI en robots op zeer veel plekken worden ingezet. Daarom is het belangrijk na te denken over de ethische en veiligheidsaspecten die hieraan kleven. Daarnaast is het belangrijk dat we nadenken over de morele status van robots: gaan wij op dezelfde wijze met robots om als met dieren of mensen? Hij sloot af met de boodschap dat we verder moeten kijken dan dat we in ons dagelijks leven gewend zijn. We moeten ethische oplossingen verzinnen die de samenwerking tussen AI en mensen in de toekomst zullen versterken.

Verantwoordelijkheid

Moderator van de bijeenkomst, Peter-Paul Verbeek, hoogleraar Filosofie van Technologie aan de Universiteit Twente, tevens lid van de COMEST commissie, legde twee problemen voor: hoe kunnen we verantwoordelijkheid nemen en houden ten opzichte van robots en, hierop aansluitend, kan een robot zelf verantwoordelijkheid nemen? Nu zelfrijdende auto’s worden ontwikkeld, is het belangrijk na te denken over de morele consequenties. Daarnaast gaf hij een aantal voorbeelden van robots die mensen helpen en hen zelfs een deel van hun autonomie en waardigheid kunnen teruggeven. Bijvoorbeeld hulp bij persoonlijke verzorging – hulp bij scheren, zodat een man dat niet iedere dag aan zijn partner hoeft te vragen – of hulp bij het geven van eten.

Privacy

Aan het einde van de bijeenkomst was ruimte voor vragen en discussie. Daarbij ging veel aandacht naar de privacy van mensen. Robots verzamelen immers continue informatie. Hier zou eventueel een internationaal raamwerk voor kunnen worden opgezet. Ook kwam naar voren dat robots in de medische sector erg behulpzaam zijn, maar dat wel gekeken moet worden naar het takenpakket van een robot: welke verantwoordelijkheden kunnen wel en niet aan een robot gegeven worden. En er werd gepleit voor een pauze in de robotrevolutie, om stakeholders een moment te geven verantwoordelijkheid te nemen voor de ontwikkelingen.

UNESCO, de United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization is opgericht in 1945. UNESCO gebruikt de werkterreinen onderwijs, wetenschap, cultuur en communicatie om de doelstellingen van de Verenigde Naties te realiseren, namelijk: ontwikkeling van universele waarden en verbetering van de leefomstandigheden van alle mensen ter wereld.

Results

Op dit moment zijn 195 landen lid van UNESCO. Daarnaast hebben 9 landen een geassocieerd lidmaatschap.

More articles