‘In Afghanistan willen kinderen dolgraag naar school’

Jan Berkvens werkt sinds september 2016 als onderwijsspecialist voor het UNESCO-field office in Kaboel, Afghanistan. Eerder was hij vanuit de SLO betrokken bij het Nederlandse UNESCO-scholennetwerk. Een verslag vanuit een door conflicten verscheurd land.

Groei

Ook in Afghanistan leren kinderen op school natuurlijk lezen, schrijven, rekenen en over de wereld. Toch is naar school gaan in Afghanistan anders dan naar school gaan in Nederland. De afgelopen jaren is het aantal schoolgaande kinderen enorm gegroeid, van een paar honderdduizend in 2001 naar ruim 9 miljoen nu. 6 miljoen schoolgaande kinderen in een land met 30 miljoen inwoners zijn er overigens niet zo veel: heel veel kinderen gaan niet naar school. Soms omdat er geen school in de buurt is, of omdat ze in gebieden wonen waar ze van religieuze groeperingen niet mogen. En soms ook simpelweg omdat ze geld moeten verdienen om de familie in leven te houden. Kinderen verkopen van alles langs de weg, of gaan door het afval om nog wat van waarde te verzamelen. Armoede is een belangrijke oorzaak waarom kinderen geen onderwijs krijgen.

Onvoldoende middelen

De meeste kinderen die ik spreek willen dolgraag naar school, of zijn dolblij dat ze naar school kunnen. Jongens en meisjes gaan doorgaans gescheiden naar school, of zitten naar geslacht ingedeeld in de klas. Schooluniformen zijn er niet, schoolboeken ook vaak niet voldoende. Omdat veel Afghaanse vluchtelingen verplicht terugkeren uit Pakistan, zijn de al overvolle klassen nog voller geworden. 50 tot 60 leerlingen zitten vaak op elkaar gepakt in de houten banken, voor de lagere klassen is er vaak niet eens meer plek in het gebouw en vindt het onderwijs in de open lucht of in tenten plaats. Kinderen willen zó graag leren, dat ze op de grond in de zon zitten terwijl de lerares wat uitlegt, of een klasgenootje iets op het bord schrijft.

Veiligheid

Dat het lang niet altijd veilig is op school, blijkt uit de recente raketaanval op een school die ik een paar maanden geleden bezocht. Gelukkig was het weekend en was er op dat moment niemand aanwezig. Soms worden scholen heropend om, nadat het gebied toch weer overgenomen wordt door streng-religieuze groepen, gesloten te worden. 

Geloof

Het geloof staat erg centraal in Afghanistan. Het eerste wat de meeste deelnemers aan de consultatieve workshops om het onderwijscurriculum te herzien roepen, is dat het curriculum aan de Afghaanse cultuur en het geloof moet voldoen. Een derde van de onderwijstijd gaat in enigerlei vorm al over geloof gebonden inhoud. Toch zijn Afghaanse leerlingen de meest mondige die ik over de hele wereld heb ontmoet. Ze kunnen zich goed uitdrukken, meer dan de helft ook in goed Engels en niet alleen in Pashtu of Dari. Je zou het niet per se verwachten in een land waarin de lerares in een burka naar school komt, maar de meiden zijn een stuk sterker in het Engels dan de meeste jongens. 

(Foto: Jan Berkvens)Beter leven

En wat willen ze worden? Arts, chirurg, ingenieur en advocaat. Een enkeling piloot. Het kan een Nederlandse schoolklas zijn. De kans dat ze dat ook allemaal worden is nihil. Maar dit is waar we het voor moeten doen: deze kinderen verdienen net als alle andere kinderen op de wereld een beter leven. Is elke euro in onderwijsverbeteringsprojecten te verantwoorden? Nee, natuurlijk niet! De school wordt door een raket geraakt, of een gebied wordt weer heroverd door een strenggelovige groepering. Maar dat is allemaal geen reden om dan maar niets te doen. Westers macro-economisch en verantwoordingsdenken passen nu eenmaal niet op een land dat zich aan een conflict probeert te ontworstelen. Deze kinderen koesteren hoop en wij moeten er alles aan doen om die hoop op wat voor manier dan ook te steunen. 

‘Since wars begin in the minds of men, it is in the minds of men that the defences of peace must be constructed’.

Deze gedachte vormt de essentie van de missie van UNESCO. UNESCO-scholen ondersteunen deze missie: ze maken hun leerlingen vertrouwd met het UNESCO-gedachtegoed en dragen zo hun steentje bij aan vrede en verdraagzaamheid. De UNESCO-scholen hebben een eigen website: unescoscholen.nl

More articles