Alterra: geoparken passen in visie overheid op natuur en landschap

Alterra, het kennisinstituut voor de groene leefomgeving, heeft recent een quickscan uitgevoerd naar de mogelijke gevolgen van uitbreiding van het aantal geoparken in Nederland. Op dit moment heeft alleen de Hondsrug de geoparkstatus. Het onderzoek vond plaats in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken. 

Quickscan naar Geoparken in Nederland

Alterra stelt in zijn rapport dat de geoparkstatus als ‘resultaat van regionale bottom-up processen’ goed past in de onlangs aan de Tweede Kamer aangeboden Rijksnatuurvisie ‘Natuurlijk verder’ die stelt dat natuur en landschap ‘midden in de samenleving moeten staan’.

De Hondsrug is op dit moment het enige geopark in Nederland en is als casus opgenomen in de quickscan. De kandidaatstelling van dit gebied blijkt bij uitstek een bottom-up proces geweest te zijn, dat gedreven is door regionale ambities en initiatieven om de economie van het gebied te versterken. Dit alles gebaseerd op het geologisch erfgoed en de specifieke identiteit van de streek. 

Bij toekomstige kandidaatstellingen is steun van van regionale en lokale overheden en van de Nationale UNESCO Commissie dan ook van belang, stelt Alterra verder, maar het Rijk hoeft in principe geen rol te spelen in de kandidaatstellings- of aanwijzingsprocedure. Het is aan het Rijk zelf, of het daarvoor kiest.

Wat is een geopark?

Een geopark is een gebied met bijzonder geologisch of geomorfologisch erfgoed dat van internationale betekenis is. Doel van de aanwijzing van een gebied tot geopark is om duurzame economische ontwikkeling te stimuleren waarbij gebruik wordt gemaakt van dat aardkundig erfgoed. 

De geoparkstatus kan de maatschappelijke bewustwording vergroten over door geologische processen veroorzaakte natuurrampen, over klimaatverandering, duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen, inclusieve groei, plattelandsontwikkeling en ‘groen toerisme’. Geoparken hebben verder als doel om respect voor de leefomgeving te bevorderen en de gaafheid van het landschap te behouden. 

De status van geopark wordt toegekend door het internationale geoparknetwerk dat opereert onder auspiciën van UNESCO.

 

Geopark De Hondsrug | Foto: Bydrome

Geoparken zijn gebieden waar geologisch erfgoed en landschappen van internationale waarde op een integrale manier worden beheerd. Daarbij staan behoud, educatie en duurzame ontwikkeling centraal. De geologische geschiedenis, de cultuurhistorie, de hedendaagse cultuur en de natuur bepalen samen de identiteit van het gebied. In een geopark maken inwoners, ondernemers, lokale instellingen en scholen samen dit verhaal zichtbaar. Burgerinitiatief en lokaal draagvlak zijn cruciaal. Hoe meer men over een gebied weet, hoe zorgvuldiger en duurzamer met de omgeving kan worden omgegaan.

Results

De eerste geoparken zijn opgericht in Europa in 2000. Het Global Geoparks Network  bestaat uit 127 geoparken in 35 landen (stand 2017).

Sinds 2001 ondersteunt UNESCO het internationale netwerk van geoparken. In 2015 startte UNESCO een nieuw programma het International Geoscience and Geoparks Programme (IGGP), waardoor alle geoparken zich nu ‘UNESCO Global Geopark kunnen noemen.    

In Nederland is Geopark de Hondsrug sinds 2013 het eerste en enige UNESCO global geopark van Nederland.

More articles