Onderwijs voor duurzame ontwikkeling: motor van innovatie

De periode 2004 - 2015 is door de VN uitgeroepen tot het Decennium voor Onderwijs voor Duurzame Ontwikkeling (Education on Sustainable Development, ESD). UNESCO heeft binnen de VN de leiding over ESD. Tijdens een side event op de Rio+20-Conferentie presenteerde Prof. Arjen Wals, UNESCO-leerstoelhouder aan de Wageningen Universiteit, een wereldwijd onderzoek naar de stand van zaken en de gevolgen van ESD voor het onderwijs.

Wals concludeert in zijn rapport, dat ESD steeds meer wordt gezien als middel om het onderwijs te innoveren. Leren over duurzame ontwikkeling zorgt niet alleen voor diverse nieuwe onderwerpen binnen het curriculum, maar gaat gepaard met aanpassingen in les- en leermethodes en fundamenteel andere houdingen in en voor de klas.

Gebeurtenissen als klimaatverandering of een natuurramp vragen om goed opgeleide mensen die adequaat kunnen handelen bij omwentelingen, complexiteit en onzekerheid.  Zij voelen zich duurzaam betrokken bij onze planeet en aarzelen niet om buiten de bestaande kaders te denken als dat duurzaamheid bevordert. Dat vereist een actieve instelling van de leerling. Alleen technologische vooruitgang en wetgeving en beleid zijn niet voldoende om de gewenste progressie te behalen.

Het zijn de mensen zelf die vooruitgang in duurzame ontwikkeling kunnen realiseren, door op een frisse manier naar hun manier van leven en de aarde te kijken. ESD blijkt leerlingen te motiveren om initiatief te nemen en geeft hen een actievere rol in het onderwijsproces; meer dan in veel landen tot voor kort gewoon was. Daarnaast veroorzaakt de groeiende aandacht voor duurzame ontwikkeling een toename in samenwerking tussen onderwijsinstellingen en de (lokale) gemeenschap. Nieuwe partnerschappen met de private sector, de groeiende invloed van ICT en (sociale) media en de grotere nadruk op ‘een levenlang leren’ dragen bij aan nieuwe, meer participatieve, vormen van onderwijs. Dit proces speelt zich af op alle niveaus - van basis- tot hoger onderwijs.

Het rapport, opgesteld met medewerking van honderden beleidsmakers, wetenschappers en mensen uit de onderwijspraktijk, stelt dat binnen de VN de aandacht voor ESD veel groter is geworden in de afgelopen jaren. Toch constateert Wals, dat de implementatie ervan niet evenwichtig is verdeeld over de wereld. Hij pleit daarom voor een sterkere koppeling tussen ESD en de bredere onderwijsagenda van de VN, die stelt dat iedereen ter wereld toegang moet hebben tot goed onderwijs. De lidstaten moeten, met het einde van het VN-Decennium en de Millenniumdoelstellingen voor 2015 in zicht, prioriteit blijven geven aan het invoeren en uitbreiden van ESD. Juist vanwege de mogelijkheden die ze biedt om onderwijs te vernieuwen en zo de grote problemen van deze eeuw effectiever aan te pakken.

In september 2015 spraken de lidstaten van de VN af om samen te werken in het bereiken van de Sustainable Development Goals (SDG's). Doel vier daarvan luidt "to ensure inclusive and equitable quality education and promote lifelong learning opportunities for all"
UNESCO is de uitvoerder van dit onderwerp, publiceerde het Framework for Action, en publiceert de resultaten in het jaarlijkse Global Education Monitoring Report. 

De Nationale UNESCO Commissie organiseert de jaarlijkse Nederlandse lancering van het Global Education Monitoring Report en volgt de ontwikkelingen rond SDG4 op de voet.  

More articles