Vervolg op training voor culturele eerstehulpverlening

Medio oktober heeft erfgoedexpertisecentrum ICCROM een vijfdaagse workshop georganiseerd in Rome waar erfgoedredders uit twintig landen de uitkomsten bespraken van zeven jaar culturele eerstehulpverlening. 

FAC

Sinds 2010 geeft ICCROM de training First Aid to Cultural Heritage in Times of Crisis (FAC) om erfgoedprofessionals, beleidsmedewerkers en specialisten uit het humanitaire veld op te leiden om culturele noodhulp te kunnen verlenen bij rampen of conflicten. De 2015-editie van de FAC vond in Nederland plaats, mede georganiseerd door de Nederlandse Unesco Commissie.

Verspreiding van kennis

Een belangrijk doel van de training is dat deelnemers de opgedane kennis verder verspreiden in eigen land of regio. Dat heeft in de afgelopen jaren tientallen lokale en regionale spin-off trainingen opgeleverd. Daarnaast is er een actief netwerk opgebouwd van alumni en trainers. Dit netwerk functioneert echter tot op heden op informele wijze.

Noodzaak

ICCROM, het Smithsonian Institution, het Prins Claus Fonds, Unesco en de Nederlandse Unesco Commissie spraken in Rome over het professionaliseren van het bestaande netwerk en over voortzetting van de trainingen. Het toenemend aantal natuurrampen en conflictsituaties onderstreept de noodzaak voor beter getrainde erfgoedredders en een internationale structuur van inzetbare teams. Concrete afspraken zijn gemaakt over een driejarig traject met onder meer internationale en regionale trainingen, een leadership-programma en manieren om de documentatie digitaal te ontsluiten.

Cultureel erfgoed vaak vergeten

In een humanitaire crisis gaat uiteraard de eerste prioriteit naar het in veiligheid brengen van mensen en hen voorzien van eerste levensbehoeften zoals onderdak, eten en kleding. Vaak wordt erfgoed over het hoofd gezien, ook in latere stadia. Uit onderzoek van UNISDR en het Prins Claus Fonds blijkt echter dat in situaties waarin samenlevingen ontwricht zijn, een grote behoefte bestaat aan houvast, herkenning en identiteit. Het verloren gaan van historische monumenten of archiefmateriaal van nationale of regionale betekenis kan wederopbouw daarom negatief beïnvloeden. Voorbeelden van Haïti, Nepal, maar ook Irak en Syrië tonen aan dat erfgoed positief kan bijdragen aan traumaverwerking en aan de veerkracht van een getroffen gemeenschap.  Ook de Verenigde Naties erkennen deze rol van erfgoed en vragen specifieke aandacht voor erfgoedbescherming in humanitaire crises.