Training in Nederlands Caribisch gebied over immaterieel erfgoed

Van 8 tot 12 september 2014 vormde Philipsburg in Sint Maarten het decor voor een vijfdaagse training over de implementatie van het UNESCO Verdrag ter bescherming van het immaterieel cultureel erfgoed.  De training vormde de eerste gezamenlijke activiteit van het UNESCO-programma Strengthening the capacities of Aruba, Bonaire, Curaçao, Sint Eustatius, Sint Maarten, Saba and Suriname to implement the Convention of the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage.

Traditionale dans op Curaçao.

Het Nederlands Caribisch gebied kent een schat aan immaterieel erfgoed. Wat deze zo bijzonder maakt is de combinatie van gedeelde maar ook specifieke vormen van erfgoed. Hierdoor zijn de eilanden met elkaar verbonden maar heeft het op elk eiland toch een eigen karakter. Zo delen meerdere eilanden de traditie van de nieuwjaarsviering, waarbij men langs de deuren gaat en zingt, en viert men jaarlijks carnaval, maar zijn er toch specifieke verschillen.

Ook de risicofactoren die van invloed zijn op het voortbestaan van immaterieel erfgoed spelen op meerdere eilanden een rol, maar verschillen per situatie. Op sommige eilanden emigreren veel jongeren waardoor de overdracht van traditionele kennis op volgende generaties lastig is. Andere eilanden hebben juist hoge immigratiecijfers, waardoor lokale tradities sneller onder druk kunnen komen te staan.

De snel groeiende bevolking vormt op die eilanden ook een bedreiging van de natuur waardoor een gebrek aan materiaal kan ontstaan dat van essentieel belang is voor het voortbestaan van sommige vormen van immaterieel erfgoed. Het gaat bijvoorbeeld om specifieke planten die gebruikt worden voor natuurlijke geneeswijzen of de ‘guavaberry’ in Sint Maarten, waarvan men onder meer jam en de beroemde rum maakt. Toenemend toerisme zet het erfgoed verder onder druk. Voor commerciële doeleinden worden traditionele producten vaak geïmiteerd. Deze zijn over het algemeen massageproduceerd, waardoor de traditionele kennis om deze producten te maken verloren dreigt te gaan.

Op vrijwel alle eilanden werkt men intensief aan de bescherming van het immateriële erfgoed. Met de tijdens de training opgedane kennis kunnen de deelnemers hun activiteiten verder versterken.  Zo kunnen ze de rijkdom en diversiteit aan immaterieel erfgoed in dit gebied beter beschermen, en het bewustzijn van de waarde ervan vergroten.

In maart 2015 zal in Curaçao de vervolgtraining plaatsvinden over het inventariseren van immaterieel erfgoed.

Groepsfoto van de deelnemers aan de training op Sint Maarten.

 

Immaterieel erfgoed is ‘levend erfgoed’. Het omvat sociale gewoonten, voorstellingen, rituelen, tradities, uitdrukkingen, bijzondere kennis of vaardigheden die gemeenschappen en groepen (en soms zelfs individuen) erkennen als een vorm van cultureel erfgoed. Een bijzonder kenmerk is dat het wordt overgedragen van generatie op generatie en belangrijk is voor een gemeenschappelijke identiteit.

Nederland heeft in 2012 het Immaterieel Erfgoedverdrag van UNESCO geratificeerd. Het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN) stelt een inventaris op van immaterieel erfgoed in het Koninkrijk der Nederlanden. De Nederlandse Unesco Commissie adviseert over het verdrag in internationale context, en over de implementatie van het verdrag in Nederland.

Uitkomsten

Meer berichten