Nationaal Archief digitaliseert de oudste collectie van Guyana

In het huidige Guyana lagen vroeger diverse Nederlandse koloniën. Het Nationaal Archief in Den Haag restaureert en digitaliseert op dit moment 25 meter aan archiefstukken van het Nationaal Archief van Guyana in een uniek project binnen het digitaliseringsprogramma Metamorfoze (Thema Slavernij).

De stukken getuigen van de activiteiten van de Westindische Compagnie (WIC) en de Sociëteit van Berbice en maken deel uit van de collectie die in 2011 toegevoegd is aan UNESCO’s Memory of the World Register. Deze omvat ook archieven uit Nederland, Brazilië, Ghana, Nederlandse Antillen, Suriname, Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten.

Brits Guiana

De Nederlandse koloniën Essequibo, Demerara en Berbice werden op het Congres van Wenen in 1815 deel van het Verenigd Koninkrijk, en verenigd onder de naam Brits Guiana in 1831. In 1966 werd Guyana onafhankelijk.  De oudste geschreven bronnen die licht werpen op de geschiedenis van dit deel van de wereld zijn stukken over de plantages die de WIC hier had in de 17de en 18de eeuw.

Slechte staat

Een tropisch klimaat is ongunstig voor papier; de duizenden stukken zijn vaak in slechte staat. De documenten die te kwetsbaar zijn om gescand te worden, zullen weldra geheel verloren zijn. Was het wel verantwoord om deze stukken twee keer de Atlantische oceaan over te laten steken? Johan van Langen en Veronique Vos van het Nationaal Archief die bij het project betrokken zijn: “Er was geen andere mogelijkheid. Als het papier van betere kwaliteit was geweest, dan was het veel eenvoudiger en goedkoper geweest om een scanner naar Georgetown te brengen. Deze kwetsbare papieren kunnen echter alleen in zeer geavanceerde scanners gedigitaliseerd worden. Veel stukken moeten gerepareerd of versterkt worden vóór ze gescand kunnen worden. Er is onderzocht of dit kon plaatsvinden in Suriname of in Brazilië, maar ook dat was onmogelijk.

Nationaal geheugen

“Omdat de stukken zo’n cruciaal deel van het nationaal geheugen van Guyana representeren, luistert dit project ook politiek heel nauw; er is een memorandum of understanding getekend op het hoogste bestuurlijk niveau. Het is een uniek project omdat een land zelden instemt zijn oudste collectie integraal naar het buitenland te sturen voor restauratie en digitalisering.  En het transport brengt unieke problemen met zich mee: naar de verzekeringswaarde van dit materiaal kan je hoogstens een gooi doen. De Nederlandse douane dreigt invoerrechten te heffen als het materiaal langer dan twee jaar in Nederland verblijft.

‘World significance’

“De stukken zijn in juli per schip in Nederland aangekomen. Tijd en geld voor het project zijn niet onbeperkt, en het zou heel jammer zijn als er geselecteerd moest worden, want eigenlijk is niets in deze collectie ‘onbelangrijk’. Het Nederlandse Nationale Archief heeft weliswaar ook documenten die betrekking hebben op de kolonies in Guyana, maar lang niet alles wat daar gebeurde werd indertijd belangrijk genoeg geacht om over te rapporteren naar Nederland. Zo bevatten de Guyanese stukken informatie over slavenopstanden waarover verder niets bekend is. Documentair erfgoed op het Memory of the World Register heeft, in het jargon van het programma, ‘world significance’. We mogen de kans niet laten lopen om de WIC archieven van Guyana nu zo compleet mogelijk te bewaren, in het belang van onze geschiedenis en die van de Guyanezen.”

De gerestaureerde en gedigitaliseerde stukken zullen vanaf 2018 raadpleegbaar zijn via de website van het Nationaal Archief.

 

Van oorlog tot ongedierte: documentair erfgoed staat aan allerlei bedreigingen bloot. Van brieven tot films en van kleitabletten tot harddisks – papier vergaat, computers crashen. Documentair erfgoed is onmisbaar om het verleden, maar ook het heden te begrijpen. Het ‘Memory of the World’-programma stimuleert daarom het behoud en de toegankelijkheid van documentair erfgoed en wil dat iedereen op de wereld zich bewust is van de waarde die deze documenten hebben.

Meer berichten