Ieder heeft recht op wetenschappelijke vooruitgang

Het recht om deel te hebben aan wetenschappelijke vooruitgang en de vruchten daarvan is een onderdeel van artikel 27 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Tot op heden is dit recht altijd erg onderbelicht gebleven. Om hierin stappen te zetten organiseerden UNESCO-Commissielid Yvonne Donders en UNESCO-hoogleraar Fons Coomans een bijeenkomst over Europese perspectieven op dit recht, bij de Universiteit van Amsterdam. 

UNESCO, de VN-organisatie voor wetenschap, heeft in het verleden geprobeerd het recht meer aandacht te geven. Dit mondde uit in het zogenoemde ‘Venice Statement’ van 2009. Maar tot nu toe is er weinig gedaan met het uitwerken en concreet toepassen van het ‘recht op wetenschap’.

Een genenbank voor tropische planten.

De eerste stap die gezet moet worden is het bepalen wat de wetenschappelijke wereld zelf van dit recht vindt en eronder verstaat. De American Association for  the Advancement of Science (AAAS), het grootste wetenschappelijke genootschap ter wereld en de uitgever van het beroemde blad Science, heeft hier recent onderzoek naar gedaan onder wetenschappers uit de Verenigde Staten. Het rapport hierover, Defining the Right to Enjoy the Benefits of Scientific Progress and Its Applications: American Scientists’ Perspectives heeft het Amsterdam Center for International law en het Maastricht Centre for Human Rights geïnspireerd om de auteur uit te nodigen haar ervaringen te delen en te onderzoeken of een replicatie van dit onderzoek in Europa nuttig zou kunnen zijn.

Deelnemers aan de bijeenkomst werken nu ideeën uit voor een dergelijk Europees onderzoek. Problemen die hierbij opgelost moeten worden zijn het vinden van de juiste partners, ook uit landen uit Centraal en Oost-Europa en het formuleren van innovatieve, multidisciplinaire vragen aan de Europese wetenschappers, die niet al te juridisch zijn. De interesse voor dit onderwerp is in Europa in ieder geval aanwezig: op 22 mei is artikel 27 onderwerp van gesprek op een internationale conferentie in Bern, georganiseerd door de Zwitserse en Duitse wetenschappelijke academies.

Artikel 27 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens:
1. Een ieder heeft het recht om vrijelijk deel te nemen aan het culturele leven van de gemeenschap, om te genieten van kunst en om deel te hebben aan wetenschappelijke vooruitgang en de vruchten daarvan.
2. Een ieder heeft het recht op de bescherming van de geestelijke en materiële belangen, voortspruitende uit een wetenschappelijk, letterkundig of artistiek werk, dat hij heeft voortgebracht.

Om mondiale problemen aan te pakken is wetenschappelijke samenwerking van groot belang. UNESCO stimuleert een gezamenlijke aanpak van onderwerpen als klimaatverandering, ethiek, armoede en natuurrampen. Als enige organisatie binnen de VN met een mandaat voor wetenschap stimuleert zij wetenschappelijke samenwerking over de grenzen van disciplines en landen heen.

Meer berichten