‘Erfgoed- en watersector moeten samen gevolgen klimaatverandering te lijf’

Van 25 tot 28 september heeft in Amsterdam de ICOMOS-conferentie Protecting Deltas: Heritage Helps! plaatsgevonden. De bijeenkomst probeerde het bewustzijn te vergroten dat de erfgoed- en de watersector elkaar nodig hebben om toekomstige problemen op het gebied van klimaatverandering het hoofd te bieden. Ruim honderd nationale en internationale experts uit de twee sectoren namen deel. De Nationale UNESCO Commissie was een van de partnerorganisaties bij de conferentie.

Ayutthaya in Thailand tijdens de overstromingen in 2011. Ayutthaya herbergt ook een beroemde werelderfgoedsite die onder water kwam te staan.

De gevolgen van klimaatverandering, zoals de exponentiële groei van natuurrampen en overstromingen, voor laaggelegen delta’s en steden zullen de komende decennia steeds groter worden. Daarnaast heeft de groei van de wereldbevolking een enorme impact op het klimaat en daarmee op de watercyclus. Bescherming van laaggelegen gebieden wordt steeds moeilijker. Of, zoals András Szöllösi-Nagy, rector van UNESCO’s waterinstituut IHE in Delft stelde: ”de tijd van easy water is nu echt voorbij”.

Culturele component

Op uitnodiging van de Nationale UNESCO Commissie sprak Anne Lemaistre, hoofd van UNESCO Cambodja over de relatie tussen water en erfgoed. Een relatie die binnen de context van UNESCO het meest zichtbaar is via de Werelderfgoedlijst.”Het watererfgoed dat wij nu kennen is in oorsprong de hoofdader van vroegere beschavingen. Al eeuwenlang gaat de mensheid op innovatieve wijze om met de schaarste of juist de overvloed aan water. Dit heeft wereldwijd invloed gehad op sociale en economische transformatieprocessen en heeft daarmee dus ook een culturele component. Het overdragen van traditionele kennis en gebruiken is van groot belang om goed om te kunnen gaan met de kansen en bedreigingen die water biedt”.

Peou Hang, Adjunct-Directeur-Generaal van APSARA National Authority in Cambodja, vertelde in zijn presentatie over de werelderfgoedsite Angkor. Een site waar traditionele kennis wordt ingezet om de dreiging van het stijgende water te verkleinen. Dat vergroot de participatie van de lokale gemeenschappen en autoriteiten en maakt het draagvlak groter om preventieve maatregelen te treffen. Maatregelen die op lange termijn ook economische voordelen bieden.

Wederzijdse versterking

De water- en de erfgoedsector moeten van elkaar gaan leren en elkaar versterken. Erfgoed toont hoe mensen in het verleden omgingen met hun waterproblemen en het kan daarom oplossingen bieden of een richting aanwijzen voor moderne alternatieven om deze gebieden te behoeden.Ondanks de grote overlap tussen beide sectoren blijken ze in de praktijk maar zeer beperkt samen te werken. Sprekers uit onder meer Venetië, Recife, New York en Amsterdam wisselden best practices uit, door lokale voorbeelden te presenteren vanuit planologisch, stedenbouwkundig en erfgoedperspectief. Erfgoedprofessionals kunnen met hun kennis van traditionele technieken en architectuurgeschiedenis stedenbouwkundigen helpen bij projectontwikkelingen en watermanagement van steden. Anderzijds kunnen waterprofessionals met grote kennis van rampenbeheer, impact assessment en ingenieurschap, beheerders van erfgoedsites ondersteunen om weerstand te bieden tegen water challenges. Daarnaast blijkt er nog veel aan bewustwording gedaan te moeten worden, vooral bij beleidsmakers en politici: “hoe krijgen we ‘water’ tussen de oren?”

Met deze en andere vragen gingen de deelnemers uit de verschillende sectoren vervolgens in rondetafelsessies aan het werk. De sessies waren onderverdeeld in drie thema’s: steden, kustgebieden en capaciteitsopbouw. Voorbeelden uit heel de wereld daagden de deelnemers uit om het gat tussen beide vakgebieden te overbruggen.

Amsterdam Statement

Op 27 september presenteerde de Conferentie het Amsterdam Statement on Water and Heritage, met concrete aanbevelingen. Robert Quarles van Ufford, Algemeen Secretaris van de Nationale UNESCO Commissie, benadrukte bij de presentatie in Felix Meritis,“dat een integrale benadering van de problematiek nodig is, om de wederzijdse kansen voor beide sectoren beter te herkennen en benutten. Zo kan het risico op rampen in delta’s verkleind worden. Kennisuitwisseling tussen de sectoren is essentieel.”

De Nationale UNESCO Commissie zal het statement uitdragen richting UNESCO en de aanbevelingen bij andere fora onder de aandacht brengen.

(Foto: CC / Sergiu Bacioiu)

UNESCO stelt zich ten doel duurzame oplossingen te realiseren voor watergerelateerde problemen die veroorzaakt worden door klimaatverandering. De Commissie draagt hieraan bij door met een reeks activiteiten de visie op watervraagstukken te verbreden van vooral techn(olog)isch en natuurwetenschappelijk naar sociaalwetenschappelijk en maatschappelijk perspectief.

Meer berichten