De Unesco Museumaanbeveling van 2015

Op 17 november 2015 nam de Algemene Conferentie van Unesco de tekst aan van een nieuw standaardinstrument voor de bescherming en bevordering van musea en collecties, hun diversiteit en hun rol in de samenleving. Deze zogenoemde museumaanbeveling benoemt de verantwoordelijkheid die een overheid heeft ten opzichte van musea en definieert de rol van musea in de samenleving.

Een Unesco-aanbeveling is in tegenstelling tot een conventie geen juridisch instrument. Toch kan een overheid die een aanbeveling heeft ondertekend, wel degelijk politiek ter verantwoording worden geroepen. Zo is het ook met de in 2015 aangenomen Museumaanbeveling. Het is een instrument met zogenaamde zachte druk.

Nieuw perspectief
Hoe verhoudt het mondiale perspectief zich tot de Nederlandse situatie en op welke wijze kan deze aanbeveling bijdragen aan een pluriformer museumveld en open erfgoedbegrip? Sluit het traditionele museum- en collectie-idee andere instellingen met vergelijkbare functies uit? Op internationaal vlak werkt de International Council of Museums (ICOM) aan het herdefiniëren en verruimen van het museumbegrip en nationaal besteedt de Museumvereniging aandacht aan de Code Culturele Diversiteit.

De museumaanbeveling van 2015 kan gelezen worden als onderdeel van een grotere beweging die de afgelopen jaren binnen Unesco waarneembaar is. Meest in het oog springend hierin zijn de in 2003 aangenomen conventie over Immaterieel Erfgoed en de 2005 conventie aangaande diversiteit van culturele expressie.

Musea zijn niet langer alleen collectiebeherende instellingen, maar in toenemende mate ook actoren in een sociaal systeem, een agent voor sociale inclusie en een platform voor dialoog. Ons traditionele Europese erfgoedbegrip is vaak nog erg object- of collectiegericht. Binnen Unesco tonen lidstaten uit bijvoorbeeld Zuid-Amerika, Afrika en Azië het belang van immateriële aspecten van erfgoed en een grotere sociale rol van musea. 

Een internationaal signaal als de museumaanbeveling zorgt voor een nieuw perspectief in de ontwikkeling van de museumsector. Het geeft een mondiale stem aan lokale initiatieven die nationaal nog geen gehoor krijgen. Daarbij ondersteunt de al ingezette beweging richting een opener inclusiever cultureel klimaat. 

 

Foto van een groep beelden van dansers

Het UNESCO-verdrag betreffende de bescherming en de bevordering van de diversiteit van cultuuruitingen bestaat sinds 2005. Het benadrukt onder meer het recht dat landen bezitten om een eigen cultuurbeleid te voeren en het belang van vrij verkeer van culturele goederen en diensten. Maar het gaat ook over de pluriformiteit in de cultuursector. Nederland ratificeerde het verdrag in 2009. In 2017 is voor de tweede keer aan Unesco Parijs verantwoording afgelegd over de implementatie van het verdrag.

Meer berichten