Column Andrée van Es - Wat is waar?

OPINIE – In haar column schrijft Andrée van Es over de woelige wereld om ons heen waar nieuwsmanipulatie en propaganda aan de orde van de dag zijn. 

Bedreigingen

Het is nu officieel. We leven in een woelige wereld, waarin we onderhevig zijn aan meer bedreigingen dan we lange tijd gewend zijn geweest. Premier Rutte heeft het gezegd in zijn toespraak in het Europese Parlement onlangs. Hij heeft daar zelfs de conclusie aan verbonden dat we van de Europese Unie meer moeten verwachten dan in elk geval hijzelf lange tijd wilde doen. De EU kan niet langer alleen een praktisch instrument voor economische welvaart zijn,  maar is ook een waardengemeenschap die het verdedigen waard is.

Vertrouwen

Moeten we hem geloven? Kunnen we hem vertrouwen?  Hij deed zijn uitspraken daags na de ontmoeting tussen Donald Trump en Kim-Jong Un in Singapore. Zij beiden willen ons doen geloven dat de wereldvrede met grote stappen naderbij is gekomen door hun gesprek. Kunnen we hén dan vertrouwen? Is het allebei waar? 

Reclamefilmpje

De persconferentie van de president van de Verenigde Staten en de voorzitter van de Volksrepubliek Noord-Korea, na afloop van hun ontmoeting op 12 juni, begon met een reclamefilmpje van Trump. ‘Waar keken we eigenlijk naar’, hoorde ik op radio en tv commentatoren vragen. En zelf was ik toch ook even met stomheid geslagen. Was het een pastiche op de Noord-Koreaanse nieuwslezeres, aan wie we langzamerhand een beetje gehecht raken? Een ongepaste knipoog naar de nieuwsmanipulatie en propaganda die we Noord-Korea (en Rusland, China en nog wat andere landen) graag en ook terecht verwijten? Het frame dat Trump nodig heeft om de eigen kiezers bij zich te houden, het frame waarbinnen hij glorieert als internationale leider die ‘het’ toch maar voor elkaar krijgt? Zijn kritiek op het ‘fake-news’ van onder meer CCN neemt steeds angstaanjagender vormen aan. 

Onvoorspelbaarheid

Is dat waar onze premier Rutte langzamerhand toch wat minder enthousiast over wordt? Het bondgenootschap met een op zijn zachtst gezegd nogal onvoorspelbare partner? In elk geval ben ik wel blij met een opwaardering van samenwerking in Europa. Europa niet alleen maar zien als bureaucratisch lastpak, maar als continent met een lange, vaak verschrikkelijke geschiedenis en wellicht daardoor met, hoe kwetsbaar ook, gemeenschappelijke waarden. Journalistieke vrijheid is zo’n waarde. Het is niet erg af en toe te foeteren op lastige journalisten die mensen niet uit laten praten, of verkeerd citeren. Maar het koesteren, het verdedigen, het stimuleren van de vrije nieuwsgaring, oei, wat hebben we dat nodig in de hele wereld van vandaag. Juist omdat die wereld zo woelig is en de roep om sterke leiders de kop op steekt.

UNESCO is de enige VN-organisatie met een mandaat op het gebied van persvrijheid en vrijheid van meningsuiting. 

Uitkomsten

  • In de periode 2006-2015 veroordeelde de Directeur-Generaal van UNESCO 827 moorden op journalisten wereldwijd.
  • In slechts 8% van de 827 gevallen werd de zaak opgelost.
  • 95% van de vermoorde journalisten was afkomstig uit het land waar ze gedood werden.
  • 94% van de vermoorde journalisten was man.
  • 38% van de vermoorde journalisten werkte voor kranten of tijdschriften.

Meer berichten