Column Andrée van Es: status quo

Er moet iets veranderen, in ons land, in de wereld. Dat is de boodschap die nu al een aantal malen door kiezers overal in de wereld wordt afgegeven: “we willen geen genoegen nemen met angstig behoud van de status quo. We willen geen politieke en bestuurlijke elite die goed voor zichzelf zorgt en niet voor ons.”

Geknakt

Want veel mensen zitten in de knel. Zijn geknakt door politieke, economische en financiële crises van het afgelopen decennium. Zijn doodsbang voor internationale (handels)verdragen waarvan ze de voordelen nooit ervaren. Verlamd door het gevoel steeds minder zelf richting te kunnen geven aan het eigen leven. Dat is een pijnlijke constatering. Want dat is nu juist een pretentie geweest van de na-oorlogse generatie wereldverbeteraars, waar ik mezelf overigens ook toe reken.

Kleinere ambities

Ik zie bij die generatie steeds kleinere ambities, ongetwijfeld onder invloed van teleurstellingen en in de jaren opgelopen klappen. Steeds defensiever ook klinken de speeches. Veelbetekenend vond ik de oude beelden van Hillary Clinton die een aantal keren langskwamen, de afgelopen weken. Jonge vrouw, grote gebaren, hoge verwachtingen, vergaande plannen. Ze verliest nu jaren later, op 8 november 2016, de presidentsverkiezingen terwijl ze kiezers voorhield: ‘ik ben de laatste die tussen jullie en de Apocalyps in staat’. Grotesk in de onmacht om te zien dat zij voor velen de verpersoonlijking van de stilstand was geworden. 

Wat een drama. 

Afbladdering

Ook in ons eigen politieke landschap dreigt polarisatie en stilstand. Minstens zo ernstig is dat internationale samenwerking lijkt af te bladderen. Die naoorlogse instituties, opgericht vol idealistische retoriek over vrede in de wereld, worden nauwelijks nog erkend als vooruitgang. 

De EU is voor velen een bureaucratisch monstrum. Het Oekraïne-referendum in ons land is uitdrukking van het wantrouwen tegen ondoorzichtig internationaal overleg. De Brexit: mokerslag in dat opzicht. Het Internationale Strafhof, nieuwste loot aan de stam van de Verenigde Naties, heeft nog niet de kans gehad om volledig tot bloei te komen (de grootmachten doen er niet aan mee) en nu al beginnen Afrikaanse lidstaten af te haken, uit onvrede over de eenzijdige aandacht voor Afrika.

Aan de rol van de VN van de Veiligheidsraad wordt steeds meer getwijfeld. Bij het beslechten van internationale en geopolitieke conflicten worden zij steeds minder relevant. Het vermogen om, met verschillen van mening, op creatieve en vrije wijze met elkaar samen te werken om problemen, groot en klein, op te lossen, raakt verstrikt in onvruchtbare politieke tegenstellingen. Gevoed natuurlijk door oplevend vertrouwen in nationale belangenbehartiging.

Nieuwe generatie

Ga er maar aan staan. Ik zie een nieuwe generatie met grote ambities. Al is het veelzeggend dat die ambities nu ook zelf gaan over behoud, bescherming: save the planet. Ook zij, die nieuwe wereldverbeteraars, hebben geen belang bij angstige stilstand, bij de status quo. 

Geen excuus

Hoe moeilijk internationale samenwerking ook is, het mag geen excuus zijn voor onvoldoende functionerende instituties, voor een gebrek aan democratie, voor ondoorzichtige besluitvorming. Het piept en kraakt in de krochten van de internationale samenwerking. Angst is een slechte raadgever van een ieder die dat wil verbeteren. De Apocalyps is vooralsnog uitgebleven. Dat geeft de burger moed.

Iedere lidstaat van Unesco heeft een eigen Unesco Commissie. De Nederlandse Commissie bestaat uit maximaal elf leden die elk deskundig zijn op een werkterrein van de organisatie: Onderwijs, Wetenschap, Cultuur en Communicatie & Informatie. 

Uitkomsten

Wereldwijd zijn er zo'n 200 Unesco Commissies. De Nederlandse Commissie bestaat uit maximaal elf leden. De nadruk van de werkzaamheden ligt bij de coördinatie van het Unesco-Scholennetwerk, erfgoed in gevaar, en duurzame toegang tot informatie. Daarnaast houdt de commissie zich structureel bezig met de Unesco-cultuurconventies, vrouwen in de wetenschap en journalistenveiligheid.

Meer berichten