Column Andrée van Es: missie van een klein land

OPINIE — In haar column schrijft Andrée van Es over de eigen kring en de grenzen die we daarbij trekken. “Hoe groot je de kring ook maakt, er komt een moment dat er mensen buiten vallen. Er niet bij horen.”

‘Het hemd is nader dan de rok’, zegt één van die mooie spreekwoorden die wij kennen in onze taal. Iedereen van mijn generatie weet dan wat je bedoelt. Moet je het uitleggen, dan heb je heel veel woorden nodig. Wat dichter op je lijf zit, is je bekender. Wie dichter bij je staat, is dierbaarder dan iemand die verder van je af staat. Je eigen kringetje is meer ‘eigen’ dan andere kringetjes. Je eigen familie komt toch voorop.

Het is deze dagen het meest prominente politieke discours, aangewakkerd door een bijkans onvervulbaar verlangen naar identiteit. Wat en wie ben ik? Bij wie hoor ik dan? Waar kom ik vandaan?

Ik hoorde iemand zeggen: omdat er geen grote, op de toekomst gerichte visies of ideologieën meer zijn, storten de mensen zich op het verleden. Dat zou kunnen verklaren waarom de strijd om het erfgoed zo pregnant wordt.

Toegegeven: het is ook razend moeilijk je voor te blijven houden dat we allemaal mensen zijn, allemaal gelijk, dat iedereen recht heeft op elkaars broeder- en zusterliefde. Het is te veel gevraagd. Grenzen stellen is gemakkelijker. Mijn familie en mijn vrienden, goed, ook mijn buren. Mijn dorpsgenoten, mijn naaste collega’s. Mijn mede-Amsterdammers. Mijn landgenoten. Mijn mede-Europeanen. Maar hoe groot je de kring ook maakt, er komt een moment dat er mensen buiten vallen. Er niet bij horen. Ze hoeven niet meteen de vijand te zijn, ze horen alleen niet bij de kring waar onze solidariteit naar uitgaat.

Het menselijk tekort, wellicht. Niet te hard zijn voor onszelf. Maar wat als er toch ergens een alarmbelletje gaat rinkelen? Ik houd van onze Nederlandse taal (zie boven). Ik weet dat maar weinig mensen op de wereld onze taal machtig zijn en dat het voor ons Nederlanders belangrijk is ons in andere talen te kunnen uitdrukken. Wij hebben het nooit moeten hebben van nationalistische bombast, we staan er altijd een beetje gegeneerd naar te kijken. Onze nationale identiteit loopt heus geen deuk op door buitenlandse studenten, of door Engels in collegezalen. Integendeel: onze studenten leren om hun kring ietsje groter te maken. Dat lijkt me winst.

Er zijn grenzen, jazeker. Maar is het vredesproject nu niet precies dat: altijd maar weer, stapje voor stapje de grenzen een beetje ruimer trekken? Leren dat het bij elkaar horen niet zozeer te maken heeft met ‘zuiverheid’, met keurig in je eigen spoortje blijven, maar juist met door elkaar lopen en botsen? Dat is een grote missie voor een klein land. Maar wel één om aan vast te houden. Dat is het hemd dat zo lekker zit en dat ik voor geen prijs zou willen wegdoen.

Iedere lidstaat van Unesco heeft een eigen Unesco Commissie. De Nederlandse Commissie bestaat uit maximaal elf leden die elk deskundig zijn op een werkterrein van de organisatie: Onderwijs, Wetenschap, Cultuur en Communicatie & Informatie. 

Uitkomsten

Wereldwijd zijn er zo'n 200 Unesco Commissies. De Nederlandse Commissie bestaat uit maximaal elf leden. De nadruk van de werkzaamheden ligt bij de coördinatie van het Unesco-Scholennetwerk, erfgoed in gevaar, en duurzame toegang tot informatie. Daarnaast houdt de commissie zich structureel bezig met de Unesco-cultuurconventies, vrouwen in de wetenschap en journalistenveiligheid.

Meer berichten