Column Andrée van Es: lange adem

Op 6 december was ik bij een bijzondere bijeenkomst. De Nationale UNESCO Commissie had samen met een aantal partners een conferentie georganiseerd over erfgoed en terreur. ‘Bien étonnés de se trouver ensemble’ heet het zo mooi in het Frans, verbaasd om elkaar te treffen, deze verschillende werelden. De werelden van cultuur en die van politie en terreurbestrijding.

Symbolisch

Het was een goede bijeenkomst, o zo nuttig dat die werelden kennis maakten met elkaar en hun kennis en expertise deelden. Niet iets om verheugd over te zijn, op de één of andere manier vond ik de bijeenkomst wel symbolisch voor de wereld waarin we stap voor stap terecht zijn gekomen. Een wereld waarin de laatste bewoners van het kapotgeschoten Aleppo hun leven niet zeker zijn, waarin de Brusselaren hebben geleerd drie keer na te denken voordat ze de metro in stappen en waarin veiligheidsmensen bezorgd geworden zijn over de lange rijen voor het Anne Frankhuis. Het ‘alles van waarde is weerloos’ van de dichter Lucebert is wel heel dichtbij gekomen in het afgelopen jaar.

Verbindingen

Het is de kunst om daar dwars doorheen te blijven bouwen aan verbindingen van waarde. Zoals ik ze bijvoorbeeld zag in Leiden, op de universiteit daar. Gevluchte Syrische leraren kregen van Nederlandse collega's een stoomcursus Nederlands onderwijs, als voorbereiding op het halen van hun tweedegraads bevoegdheid. Getekend door de ellende, de angst en het verdriet om hun dierbaren in het land dat zij ontvluchtten, straalden zij hoop, ambitie en verwachting uit. En aan het eind van de middag kwam ik daar optimistisch vandaan.

Kortademigheid

2017 zal een spannend jaar worden. Populistische en nationalistische sentimenten zullen ook in Europa verkiezingsuitslagen beïnvloeden en het publieke debat domineren. De kortademigheid van nieuwsberichtgeving en de overhaaste reactie daarop, we zijn er nog lang niet van af. Daar zal de perfectionering van nepnieuws nog bij komen. Harde taal en bewapening, ook cyberbewapening, op het wereldtoneel vergroten de onrust.

Lange adem

Dan is de lange adem van onderwijs , kunst, cultuur en wetenschap, hoe kwetsbaar ook, onmisbaar. De erevoorzitter van het Prins Clausfonds, Prins Constantijn, legde terecht de vinger op de zere plek van deze tijd: kunst wordt weggezet als luxe franje, net als wetenschap en vrije journalistiek. Voor mij zijn zij de adem, de lange adem van de menselijkheid en het inlevingsvermogen.

Zachte krachten

Het wordt een spannend jaar, 2017. Maar ook een jaar waarin met taaiheid en uithoudingsvermogen gewerkt zal worden aan de zachte krachten. Dat is mijn nieuwjaarswens en voornemen tegelijk.

Iedere lidstaat van Unesco heeft een eigen Unesco Commissie. De Nederlandse Commissie bestaat uit maximaal elf leden die elk deskundig zijn op een werkterrein van de organisatie: Onderwijs, Wetenschap, Cultuur en Communicatie & Informatie. 

Uitkomsten

Wereldwijd zijn er zo'n 200 Unesco Commissies. De Nederlandse Commissie bestaat uit maximaal elf leden. De nadruk van de werkzaamheden ligt bij de coördinatie van het Unesco-Scholennetwerk, erfgoed in gevaar, en duurzame toegang tot informatie. Daarnaast houdt de commissie zich structureel bezig met de Unesco-cultuurconventies, vrouwen in de wetenschap en journalistenveiligheid.

Meer berichten