Duurzame toegang tot informatie
Document acties
Moderne informatie- en communicatietechnologieën hebben het uitwisselen van kennis eenvoudiger gemaakt dan vroeger; steeds meer publicaties en data worden wereldwijd gedeeld.
Hoe meer publicaties en data wereldwijd gedeeld worden, hoe groter de opbrengst van investeringen in onderzoek. Financieringsorganisaties stellen steeds vaker open access-publicatie verplicht. Ook universiteiten vragen onderzoekers om hun publicaties voor alle geïnteresseerden kosteloos aan te bieden. Het wetenschappelijke publiceren is daarmee in een stroomversnelling gekomen.
unesco en Open Access
Als VN-organisatie voor onder meer wetenschap komt unesco op voor de belangen van wetenschappers in minder-gepriviligieerde landen. Voor hen is Open Acces een grote kans om aan te haken bij de nieuwste ontwikkelingen. Maar het delen van kennis is in ieders belang, en is zelfs vastgelegd in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens: ieder heeft het recht om deel te hebben aan de voortgang van de wetenschap en de vruchten daarvan (artikel 27).
unesco Commissie en Open Access
De Nationale UNESCO Commissie ondernam in de periode 2010-2011 een project rond duurzame toegang tot informatie. In die periode ontwikkelde unesco een strategie voor Open Access voor de periode 2012 – 2019. De Nederlandse Commissie droeg hieraan bij door het organiseren van de expert meeting A Global Perspective on Open Access. De resultaten van deze bijeenkomst werden door unesco gepubliceerd op haar website. unesco lanceerde tijdens de 36ste Algemene Conferentie haar Open Access Platform op het gebied van duurzaam bewaren.
De Commissie schuift in november 2011 aan bij een expert meeting van het unesco Secretariaat in Parijs, waarin de Strategie nader wordt uitgewerkt. In de periode 2012–2013 hoopt de Commissie verdere internationale activiteiten rond Open Access te ontwikkelen als invulling van unesco's strategie.
Het duurzaam opslaan van wetenschappelijk informatie (publicaties en onderzoeksdata) is in het digitale domein een hachelijke zaak. In het project duurzame toegang tot informatie legt de Nationale unesco Commissie speciale nadruk op dit onderbelichte aspect van Open Acess. Tijdens de 4e Internationale Memory of the World Conferentie (Warschau, mei 2011) organiseerde zij een workshop met drie case studies over de rol die UNESCO’s Charter on the Preservation of the Digital Heritage (2003) heeft gespeeld bij het uitwerken van strategieën voor het duurzaam bewaren van digitaal erfgoed. De resultaten van de workshop zijn hier te vinden.
De Commissie heeft plannen om, bijvoorbeeld in het raamwerk van unesco’s Memory of the World Programma, activiteiten te ontwikkelen om het Charter en de bijhorende Guidelines hernieuwd onder de aandacht te brengen; de ontwikkelingen hebben sinds het aannemen van het Charter niet stilgestaan, dus is het nuttig om de belangrijkste trends op het gebied van duurzaam bewaren te duiden aan de hand van de uitgangspunten van het Charter en de Guidelines.
Open Access logo (© Public Library of Science)
