"Er zijn weinig regels, maar er gebeurt veel"

Peggy Brandon is directeur van Mocca (Match Onderwijs Cultuur Amsterdam), een expertisenetwerk voor cultuureducatie.
Wat is cultuureducatie eigenlijk?
"Met cultuureducatie bedoelen we alle vormen van educatie waarbij cultuur doel of middel is. Van beeldende vorming en audiovisuele kunst tot letteren en dans. Maar ook toneel, muziek en cultureel erfgoed. De term kunstonderwijs wordt ook wel gebruikt, maar die beperkt zich van oudsher vooral tot beeldende kunst, letteren en muziek. Cultuureducatie is breder”.

Waarom is cultuureducatie zo belangrijk?
“Cultuur verruimt je blikveld. Met kunst en cultuur ontwikkel je talenten waarvoor binnen het schoolprogramma niet veel ruimte is. Het zorgt ervoor dat die grote gebouwen in de stad, de schouwburg en musea, onderdeel worden van je eigen wereld en een brug vormen naar anderen om je heen. Bovendien draagt het uiten van je eigen creativiteit bij aan een positief zelfbeeld. Zeker als het in andere vakken niet zo vlot gaat”.

Wat doet Mocca op dit gebied?
“Amsterdam is de enige grote stad waar scholen zelf bepalen wat ze aan cultuureducatie doen, de zogenaamde vraaggestuurde cultuureducatie. Mocca is er om scholen te helpen bij het schrijven van een eigen cultuureducatieprogramma dat past bij hun visie en schoolpopulatie. We brengen het cultuuraanbod in kaart en stimuleren samenwerking met kunstenaars en culturele instellingen. Scholen zijn niet verplicht met ons te samenwerken maar in de vier jaar dat we bestaan, heeft 70 % van alle Amsterdamse scholen - primair en voortgezet onderwijs - een cultuureducatiebeleidsplan opgesteld".

Hoe ziet cultuureducatie in Nederland er uit?
“Er zijn in Nederland weinig regels maar er gebeurt veel. Daar zit een grappige tegenstelling in. Wij zijn bijvoorbeeld het enige EU-land dat geen vastomlijnd programma voor kunstonderwijs in het basisonderwijs heeft. Toch biedt elke school een vorm van cultuureducatie: van museabezoek tot muziekles. Daarnaast zijn er in de meeste gemeenten instellingen voor culturele vorming en de grote kunstinstellingen hebben educatieprogramma’s of jeugdvoorstellingen.”

Eigenlijk verdient cultuureducatie volgens Brandon een volwaardige plek in het onderwijs. Ook in het basisonderwijs, en zonder strijdig te zijn met andere vakken: “Cultuureducatie helpt bij het ontwikkelen van meervoudige intelligentie, dat wordt soms vergeten door de aandacht voor taal en rekenen. Maar theater, zang, film en verbeelding kunnen taalontwikkeling, wereldoriëntatie en rekenen heel goed ondersteunen”.

Internationale uitwisseling
De aanstaande Wereldconferentie over Arts Education (Seoel, mei 2010) kan een uitgelezen plek zijn om internationale ervaringen uit te wisselen, beaamt Brandon: “Er zijn zoveel vragen die wij tegenkomen op scholen waar andere landen ons bij kunnen helpen. Meertaligheid binnen de school, een cultureel diverse schoolpopulatie, de positie van kunst- versus zakenvakken. En wij kunnen delen wat effecten zijn van het luisteren naar de vraag van scholen en het vertalen van die vraag naar kunstenaars en culturele instellingen”.

De Nationale unesco Commissie stimuleert de presentatie van Nederlandse best practices in Korea. Meer speciaal bereidt zij een presentatie voor over westerse en niet-westerse cultuuropvattingen in de cultureel diverse klas. Als voorbereiding daarop organiseert ze bijeenkomsten voor specialisten, zoals Peggy Brandon.

Kijk hier voor meer informatie over cultuureducatie en over de aanstaande Wereldconferentie in Korea.