Dick Lageweg: 20 jaar UNESCO

Waar begon het allemaal?
“Ik werkte in 1989 bij het Ministerie van OCW toen ik solliciteerde op de functie van Algemeen Secretaris van de Nationale unesco Commissie. Ik werd aangenomen na de destijds gebruikelijke screening door Buitenlandse Zaken. Om te kijken of ik wel goed in het pak zat… Zo begon op 1 april 1990 mijn unesco-loopbaan”. 

Hoe stond unesco er toen voor?
“Tja. Niet zo best. Het was geen universele organisatie meer. De Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Singapore waren opgestapt als lidstaat. Destijds speelde de McBride-discussie. Een richtingenstrijd over de vrijheid van communicatiestromen, die in feite een politieke discussie werd”.

En de Nationale unesco Commissie?
“Op nationaal niveau was onduidelijk welke richting het met unesco en de Nationale Commissie uit moest. Bovendien was de Commissie net gereorganiseerd en de nieuwe structuur moest zich nog bewijzen. Kortom, het was in alle opzichten een onzekere tijd.”

Welke ontwikkelingen binnen unesco signaleer je als je terugkijkt?
“Er heeft een verstatelijking plaatsgevonden. Lidstaten zijn steeds meer het beleid gaan bepalen via de organen van unesco. Toch worden in de beeldvorming niet de lidstaten afgerekend op gebrek aan resultaten maar unesco als organisatie.
Een belangrijke gebeurtenis was natuurlijk de val van de Muur. Europa richtte zijn blik daarna meer naar binnen. 
Daarnaast is het politieke Midden-Oostenconflict steeds meer een cultureel conflict geworden, dat ook tot uitdrukking komt in het denken over cultuur.”

Als we ons beperken tot ‘jouw’ domein, wat is er veranderd  in het onderwijs?
“De Commissie Delors zette midden jaren negentig de sociale dimensie van het onderwijs op de kaart – het ‘leren samenleven’. Gedurfd, want destijds speelden de Europese eenwording en uitbreiding, met juist veel nadruk op economische aspecten. Verder is het streven naar wereldburgerschap opgekomen. En er is steeds meer aandacht voor de hele onderwijskolom. Dus ook het hoger en beroepsonderwijs, met groeiende nadruk op mobiliteit.”

En bij de Nationale unesco Commissie?
“De inzet is verschoven van beleidsbeïnvloeding naar aandacht voor de scholen. Het unesco-scholen netwerk is daarvan een uitstekend voorbeeld. Maar bijvoorbeeld ook  mensenrechten- en cultuureducatie.”

Wereldreiziger Dick Lageweg in jemen, 2008

Wat zijn recente hoogtepunten op onderwijsgebied?
“De benoeming van Prinses Laurentien vorig jaar tot speciaal gezant van unesco. Zij vraagt als Special Envoy on Literacy for Development wereldwijd aandacht voor het voorkomen van taalachterstanden bij kinderen en het terugdringen van laaggeletterdheid onder volwassenen.
En de Nationale unesco Commissie heeft een unesco-schoolprofiel ontwikkeld, dat scholen helpt een unesco-school te worden.”

En wat zijn voor jou persoonlijk hoogtepunten geweest?
“De eerste Algemene Conferentie in 1991, eigenlijk al die eerste keren. Kleurrijk en  boeiend, alle wereldproblemen komen langs.
Ook heel mooi was de conferentie in 2007 over unesco-scholen. De jeugd was heel betrokken en nam het voortouw. Ik voelde dat er een behoefte was aan het concept unesco-scholen.”

Als je naar de toekomst van het onderwijs kijkt, wat zie je dan?
“Ik denk dat er meer aandacht komt voor het beroepsonderwijs in al zijn facetten. En het unesco-scholennetwerk gaat een grote rol spelen, samen werken en samen leren. Ik kijk dan ook uit naar de bijeenkomst van 9 juni aanstaande die ik organiseer samen met het Europees Platform. Die dag treden 9 scholen officieel toe tot het unesco-Scholen netwerk. Er vinden workshops plaats over kwaliteitsborging van het unesco-schoolprofiel en tussendoor zijn er optredens door leerlingen van unesco-Scholen en van Theatre Embassy.

Blijf je betrokken bij onderwijs?
“Ik hoop betrokken te blijven bij het unesco-scholennetwerk, vooral bij het beroepsonderwijs. En ik ben inmiddels toegetreden tot het bestuur van Theatre Embassy. Dat zet intercultureel theater in voor ontwikkeling en maakt tegelijkertijd internationaal theater met een unieke kwaliteit.
En niet te vergeten mijn passie: reizen! En dan graag met een blik vanuit onderwijs en cultuur.”