UNESCO zet eerste stap naar ondertekening Berlijn-declaratie

Eind februari vond op het hoofdkantoor van UNESCO in Parijs de ‘WSIS+10 review meeting’ plaats. Een vervolgbijeenkomst op de grote VN-top over de informatiemaatschappij die in 2005 werd georganiseerd. 2015 is het jaar waarin de afspraken die toen gemaakt werden, gerealiseerd moeten zijn. In een groot aantal sessies werd onderzocht wat tien jaar na dato de stand van zaken is bij vele onderwerpen die in de WSIS Declaration of Principles en het daaruit voortvloeiende actieplan staan beschreven. De Nationale Commissie was nauw betrokken bij de organisatie van de sessie over Open Access: ‘Open Access to Scientific Information: Myths and Truths’.

Commissielid John Marks adviseerde UNESCO om de Berlijn-declaratie voor Open Access te ondertekenen en de leiding te nemen om de gehele Verenigde Naties voor Open Access te winnen. Hij opperde bovendien dat de grote Open Access bijeenkomst die UNESCO wil organiseren in het kader van haar strategie op dit onderwerp, er een zou moeten zijn in de reeks van Berlijn-conferenties. Jürgen Renn van de  Max Planck Stichting vatte de belangrijkste elementen van de  Berlijndeclaratie (zie kader) samen. Deze declaratie functioneert als het belangrijkste standaardzettende instrument voor de Open Access-beweging wereldwijd.

Het was voor de Nationale UNESCO Commissie zeer bevredigend om te zien hoe het UNESCO Secretariaat de hele sessie opgebouwd had rond samenwerking met Max Planck. Het idee voor de ondertekening van de Berlijn-declaratie ontstond immers in de Workshop die zij organiseerde tijdens de Berlijn-10 conferentie in Zuid-Afrika. De sessie tijdens WSIS+10 was een eerste stap om de lidstaten met de Berlijndeclaratie bekend te maken. De Uitvoerende Raad van UNESCO (april 2013), waarop de resultaten van de WSIS+10 review meeting zullen worden besproken, is een volgende stap in dat proces. De ondertekening door Directeur-Generaal Bokova tijdens de Algemene Conferentie in de herfst van 2013 zou samenvallen met het zelf ‘Open Access’ worden van UNESCO waaraan sinds 2011 door de organisatie gewerkt wordt.

De twee verwijzingen naar Open Access in de eindverklaring van de WSIS+10 review meeting zijn daar op suggestie van experts uit Nederland en Duitsland in opgenomen

Berlin Declaration on Open Access to Knowledge in the Sciences and Humanities:

  • Opgesteld in oktober 2003 en toen ondertekend door 19 instellingen;
  • Volgens de declaratie is een werk gepubliceerd onder OA als:
    • Schrijver/rechthouder alle gebruikers een vrij, onherroepbaar, wereldwijd recht om openlijk toegang te geven tot het werk, en het recht het te kopiëren, te gebruiken, te distribueren door te geven en te vertonen en er afgeleide werken van te maken op voorwaarde van attributie van auteurschap;
    • Het werk en al het aanvullende materiaal in een standaardformaat in ten minste een repositorium geplaatst wordt;
  • Aantal ondertekenaars is 421 in februari 2013.

Moderne informatie- en communicatietechnologieën hebben het uitwisselen van kennis eenvoudiger gemaakt dan vroeger. Maar geldt dat ook voor wetenschappelijke kennis? Hoe worden publicaties en data beschikbaar gesteld en voor wie zijn zij toegankelijk? En hoe kunnen we de duurzame toegang tot publicaties en data (op papier én digitaal) waarborgen? 

Uitkomsten

De Nationale UNESCO Commissie heeft meegeschreven aan de Open Access strategie die op de Algemene Conferentie in 2011 is aangenomen. Daarnaast neemt de Commissie actief deel aan conferenties over het onderwerp, of stelt experts in de gelegenheid daaraan deel te nemen.

Meer berichten