Laaggeletterdheid is ook een Europees probleem

Tussen de 15 en 20% van de Europese bevolking heeft moeite met lezen en schrijven. Dat blijkt uit het op 22 januari gepresenteerde EU-rapport ACT NOW waarin de mate van geletterdheid in Europa is onderzocht. 

Lang is het bestrijden van laaggeletterdheid gezien als iets dat vooral met ontwikkelingslanden te maken heeft. Of in elk geval met regio’s buiten Europa. Maar nu breekt het besef door, dat ook in Europa een substantieel deel van de bevolking moeite heeft met lezen en schrijven. Dit geldt zowel voor autochtonen als voor migranten. Het belemmert hen om voluit deel te nemen aan de samenleving. Om werk te vinden en te houden, om als burger betrokken te zijn bij de maatschappij, om hun kinderen te helpen de weg te vinden in het onderwijs.

Mmantsetsa Marope, directeur van de UNESCO Onderwijsdivisie: “In een wereld waarin de arbeidsmarkt voortdurend verandert, is het vermogen van mensen om zichzelf steeds nieuwe kennis eigen te maken onmisbaar. Functionele geletterdheid is daarom de sleutel tot de maatschappij”. Prinses Laurentien, speciaal gezant van UNESCO voor geletterdheid en voorzitter van de EU High Level Group on Literacy, zei het nog krachtiger: “De participatiesamenleving is onzin zolang wij accepteren dat één op de vijf mensen in Europa moeite heeft met lezen en schrijven.”

UNESCO en de EU slaan op dit gebied de handen ineen. De EU High Level Group on Literacy presenteerde het rapport op uitnodiging van Europees parlementslid Marietje Schaake in samenwerking met het UNESCO Liaison office in Brussel. Marope stelde blij te zijn met de erkenning dat de problemen met geletterdheid zich wereldwijd voordoen. Dat helpt bij het zoeken naar een structurele, duurzame aanpak, waarbij alle landen van elkaar kunnen leren. Docenten moeten beter geschoold worden om laaggeletterdheid te voorkomen; dat vergt in de 21e eeuw andere lesmethoden en leermaterialen dan vroeger. Ook goede voorschoolse educatie, met adequaat opgeleide medewerkers, speelt een belangrijke rol. Bibliotheken zijn onmisbaar, met name voor kinderen uit weinig geletterde gezinnen: ouders moeten met hun kinderen lezen – en laaggeletterde ouders kunnen op die manier zelf ook vooruit geholpen worden. De samenhang tussen al deze maatregelen is essentieel om tot blijvende resultaten te komen.

De EU onderschrijft dat alle mensen recht hebben op goed onderwijs, en dat het daarbij om méér gaat dan het economische belang: niet alleen om een kenniseconomie, maar ook om een kennisdemocratie. In mei 2013 organiseert de Europese Commissie een High level Conference over onderwijs en ontwikkeling. Intussen zal UNESCO blijven werken aan capaciteitsopbouw: het versterken van de deskundigheid bij regeringen en onderwijsorganisaties om de problemen adequaat aan te pakken. Functionele geletterdheid wordt gezien als de basisvoorwaarde voor het realiseren van Education for All, het milleniumdoel waarvoor UNESCO de coördinator is. “Wij moeten de kennisbasis versterken”, zei directeur Marope. “Maar”, voegde zij er onmiddellijk aan toe: “Het echte beleid is wat regeringen feitelijk doen, het budget dat zij beschikbaar stellen, de maatregelen die zij nemen – en laaggeletterden zijn helaas geen krachtige actiegroep”.

Meer informatie over laaggeletterdheid vindt u op de website van Stichting Lezen en Schrijven.

Education for All is één van de millenniumdoelen: uiterlijk in 2015 moeten kinderen in de hele wereld toegang hebben tot basisonderwijs. UNESCO is door de VN benoemd tot coördinator van dit millenniumdoel.

Uitkomsten

UNESCO brengt ieder jaar het Global Monitoring Report (GMR) uit, met daarin de meest recente cijfers over Education for All.

Meer berichten